Vùng lòng hồ thủy điện Sơn La trải rộng trên địa bàn các xã Mường Chiên, Quỳnh Nhai, Mường Giôn, Mường Sại, Mường Khiêng, Mường La và Mường Bú, với diện tích gần 4.000 km². Với cảnh quan thiên nhiên, mặt nước rộng lớn, bản sắc văn hóa đặc sắc, cùng định hướng quy hoạch của tỉnh, vùng lòng hồ thủy điện Sơn La đang thu hút các nhà đầu tư chiến lược vào các lĩnh vực du lịch, dịch vụ và năng lượng tái tạo, hướng tới mục tiêu xây dựng Khu du lịch quốc gia, tạo thành cực tăng trưởng mới của tỉnh. 

Khu du lịch Pá Uôn Ecolakes, xã Quỳnh Nhai.

Định hướng và thu hút đầu tư

Vùng lòng hồ thủy điện Sơn La đã được đưa vào danh mục các khu du lịch có tiềm năng phát triển thành Khu du lịch quốc gia theo quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là cơ sở để tỉnh Sơn La tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, ưu tiên đầu tư hạ tầng và tạo niềm tin cho các doanh nghiệp nghiên cứu, triển khai các dự án quy mô lớn. Mục tiêu đến năm 2030, Khu du lịch vùng lòng hồ thủy điện Sơn La đón khoảng 1,3 triệu lượt khách, tổng thu từ du lịch đạt khoảng 6.800 tỷ đồng. Đồng thời, tỉnh phấn đấu hoàn thành trên 50% các điều kiện để được công nhận là Khu du lịch quốc gia, hướng tới đáp ứng đầy đủ các tiêu chí vào năm 2035.

Bà Lê Thị Hồng Anh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết: Những năm gần đây, hoạt động du lịch vùng lòng hồ có nhiều chuyển biến tích cực. Các tour tham quan bằng đường thủy kết hợp trải nghiệm văn hóa, khám phá cảnh quan thiên nhiên ngày càng thu hút đông đảo du khách. Nhiều điểm đến như Vịnh Uy Phong, Vịnh Bình Yên, đảo Trái Tim, đảo Đà Giang, Khu du lịch sinh thái Pauon Ecolakes và các điểm du lịch văn hóa tâm linh thu hút ngày càng đông du khách đến tham quan, trải nghiệm. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đón 3,42 triệu lượt khách, doanh thu du lịch ước đạt 3.490 tỷ đồng; trong đó, Khu du lịch Quỳnh Nhai đón trên 110 nghìn lượt khách, doanh thu đạt hơn 43 tỷ đồng.

Khu du lịch sinh thái Quỳnh Nhai đầu tư nhiều hạng mục mới phục vụ khách du lịch. Ảnh: PV 

Song hành với phát triển du lịch, vùng lòng hồ còn có nhiều lợi thế để phát triển năng lượng tái tạo. Hiện khu vực Quỳnh Nhai có 8 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Nhiều doanh nghiệp tiếp tục đề xuất các dự án điện mặt trời nổi quy mô lớn, khai thác hiệu quả diện tích mặt nước lòng hồ, góp phần bổ sung nguồn năng lượng sạch cho quốc gia và tạo thêm động lực tăng trưởng cho địa phương.

Dự án điện mặt trời nổi lòng hồ thủy điện Sơn La do Công ty cổ phần Năng lượng Bắc Phương Sơn La đầu tư, có công suất thiết kế 800 MW, tổng mức đầu tư khoảng 17.000 tỷ đồng, đang triển khai trên địa bàn xã Mường La và xã Chiềng Lao. Theo kế hoạch, giai đoạn 1 sẽ đưa vào vận hành năm 2027 và hoàn thành toàn bộ vào năm 2029. Khi đi vào hoạt động, dự án sẽ cung cấp nguồn điện sạch, tạo việc làm, tăng nguồn thu ngân sách và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh.

Ông Mai Trọng Thịnh, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Bắc Phương Sơn La, cho biết: Qua khảo sát, doanh nghiệp đánh giá vùng lòng hồ thủy điện Sơn La có điều kiện thuận lợi để phát triển các dự án điện mặt trời nổi quy mô lớn. Bên cạnh lợi thế về điều kiện tự nhiên, doanh nghiệp đánh giá cao sự đồng hành của tỉnh trong quá trình khảo sát, hoàn thiện thủ tục đầu tư và giải phóng mặt bằng. Đây là yếu tố quan trọng tạo niềm tin để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư lâu dài tại Sơn La.

Với lợi thế về tài nguyên và định hướng quy hoạch rõ ràng, vùng lòng hồ thủy điện Sơn La đang mở ra cơ hội thu hút các dự án quy mô lớn trong lĩnh vực du lịch và năng lượng tái tạo, tạo động lực phát triển mới cho địa phương.

Phát triển du lịch và năng lượng tái tạo

Bên cạnh những lợi thế nổi trội, vùng lòng hồ thủy điện Sơn La vẫn còn những rào cản cần được tháo gỡ để tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư. Hạ tầng giao thông đường thủy, bến cảng, bến khách, cơ sở lưu trú và các dịch vụ du lịch chưa đồng bộ; nhiều phương tiện vận tải thủy chưa đáp ứng yêu cầu đăng kiểm, trong khi nguồn nhân lực du lịch còn thiếu và hạn chế về kỹ năng.

Vùng lòng hồ thủy điện Sơn La có tiềm năng về du lịch và năng lượng tái tạo.

Là đơn vị trực tiếp khai thác các tuyến du lịch trên lòng hồ, ông Đặng Quang Giầu, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Thủy sản và Du lịch sinh thái Quỳnh Nhai, xã Quỳnh Nhai, cho biết: HTX đang triển khai Dự án khu du lịch sinh thái lòng hồ được thực hiện với 5 giai đoạn, tổng mức đầu tư giai đoạn 1 là 50 tỷ đồng, trong đó đầu tư xây dựng đảo Trái Tim gần 6 tỷ đồng. Cùng với đó, HTX còn đầu tư các dịch vụ tắm suối khoáng nóng bản Bon, xã Mường Chiên. Tuy nhiên, việc tàu chở khách du lịch phải tạm dừng hoạt động trong thời gian dài khiến doanh nghiệp không có nguồn thu, trong khi vẫn phải duy trì chi phí và trả lãi vay đầu tư cơ sở vật chất. Doanh nghiệp mong muốn các cơ quan chức năng sớm tháo gỡ khó khăn để hoạt động vận tải hành khách đường thủy được khôi phục, tạo điều kiện phát triển du lịch vùng lòng hồ.

Lễ động thổ Dự án điện mặt trời nổi lòng hồ thủy điện Sơn La.

Khai thác hiệu quả tiềm năng vùng lòng hồ, ngày 23/4/2026, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 105/KH-UBND Triển khai thực hiện Đề án định hướng phát triển du lịch vùng lòng hồ thủy điện Sơn La trở thành Khu du lịch quốc gia giai đoạn 2026-2030. Tỉnh tập trung hoàn thiện quy hoạch; tháo gỡ các vướng mắc về đất đai, đầu tư và môi trường; ưu tiên đầu tư hạ tầng du lịch; đẩy mạnh xúc tiến đầu tư, quảng bá thương hiệu “Du lịch Hồ Sơn La” và hỗ trợ doanh nghiệp khảo sát, triển khai các dự án du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, nghỉ dưỡng.

Trong chuyến khảo sát thực địa khu vực lòng hồ thủy điện Sơn La vào trung tuần tháng 6 vừa qua, đồng chí Lò Minh Hùng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh đề nghị các sở, ngành và các xã tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy hoạch theo hướng bảo đảm hài hòa giữa phát triển du lịch và năng lượng tái tạo. Các dự án triển khai trên vùng lòng hồ phải bảo đảm hài hòa giữa hiệu quả kinh tế, bảo vệ cảnh quan, môi trường sinh thái và mục tiêu xây dựng Khu du lịch quốc gia.

Lễ hội đua thuyền xã Quỳnh Nhai thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh tham dự.

Với quyết tâm cải thiện môi trường đầu tư, hoàn thiện hạ tầng và đồng hành cùng doanh nghiệp, Sơn La đang tạo nền tảng để thu hút các dự án quy mô lớn vào vùng lòng hồ. Khi các giải pháp được triển khai đồng bộ, khu vực này sẽ trở thành không gian phát triển mới, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân và từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Khu du lịch quốc gia.

Bài, ảnh: Minh Thu 

Nguồn: Báo Sơn La