Vùng đất giàu tiềm năng

Nằm cách trung tâm Thủ đô Hà Nội khoảng 53 km, 8 xã nằm dưới chân núi Tản Viên có những cảnh sắc sông nước, núi non, rừng già, nguồn nước khoáng nóng Thuận Mỹ nên được coi là địa phương có điều kiện phát triển du lịch tự nhiên, sinh thái.

Bên cạnh phát triển du lịch sinh thái, khu vực Ba Vì còn có tiềm năng phát triển du lịch tâm linh khi tại đây có khoảng 300 di tích lịch sử, văn hóa như đền thờ Bác Hồ, đền Thượng, đền Trung và những ngôi đình có kiến trúc độc đáo nhất Việt Nam, như Đình Tây Đằng, Thuỵ Phiêu, Thanh Lũng... Đây cũng là tiềm năng để những xã Ba Vì đẩy mạnh du lịch về nguồn, tâm linh.

Chia sẻ về những tiềm năng phát triển du lịch của 8 xã ở Ba Vì cũ, Giám đốc Công ty du lịch Mai Việt Travel Dương Xuân Tráng nhận xét, là địa phương gần trung tâm TP Hà Nội, thuận lợi về giao thông, Ba Vì luôn là địa điểm được nhiều du khách, công ty du lịch hay trường, lớp lựa chọn du lịch hay tổ chức sự kiện vào cuối tuần. 

Doanh nghiệp du lịch khảo sát Nhà hàng ẩm thực bản Dao tại xã Suối Hai (Ba Vì cũ). Ảnh: Hoài Nam

Ba Vì là điểm đến rất hấp dẫn du khách Việt với các sản phẩm nghỉ dưỡng, bởi lợi thế không khí trong lành, không gian xanh, sạch, các cơ sở lưu trú đa dạng và phù hợp nhu cầu của du khách, đặc biệt là những du khách muốn gần gũi thiên nhiên. Hơn thế, sản phẩm du lịch tâm linh cũng là lợi thế của Ba Vì với đền mẫu Thượng, đền thờ Tản Viên Sơn Thánh, và đặc biệt là đền thờ Bác Hồ, một điểm đến tín ngưỡng rất quan trọng của mọi người Việt Nam.

Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Ba Vì Nguyễn Văn Hưng thông tin, sự phát triển du lịch đã đóng góp vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương theo hướng tăng tỷ trọng dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp. “Nếu như năm 2010, tỷ trọng cơ cấu dịch vụ - du lịch đạt 43% cơ cấu kinh tế địa phương thì năm 2015 đã lên 52% và 56% năm 2020, hiện tỷ trọng dịch vụ - du lịch đã đạt 55 - 60% trong cơ cấu kinh tế xã Ba Vì” - ông Hưng nhấn mạnh.

Tương tự, Phó Giám đốc Vườn Quốc Gia Ba Vì Đỗ Thanh Hùng chia sẻ, vào các ngày nghỉ lễ, cuối tuần, có thời điểm Ba Vì đón hàng vạn lượt du khách tham quan, nghỉ dưỡng, cắm trại. Nhiều tuyến đường từ trung tâm Hà Nội đến Ba Vì tấp nập phương tiện cá nhân, xe du lịch... các khu nghỉ dưỡng, cơ sở lưu trú ở vùng lõi kín phòng từ trước các kỳ nghỉ khoảng 1-2 tuần. Các mô hình homestay, farmstay, nhà vườn cũng thu hút nhiều gia đình trẻ với mức giá hợp lý.

Kết nối tour tuyến, hướng tới sản phẩm du lịch chất lượng cao

Mặc dù đang là điểm đến “hot” của du lịch Thủ đô, tuy nhiên, du lịch Ba Vì vẫn chưa phát triển xứng với tiềm năng. Thông tin từ Sở Du lịch Hà Nội cho thấy, mỗi năm 8 xã ở Ba Vì đón khách du lịch chiếm khoảng 1/10 tổng số khách du lịch Hà Nội. Tuy nhiên, chi tiêu bình quân của mỗi du khách đang ở mức khá thấp. Bên cạnh đó, Ba Vì chưa có quy hoạch mang tính chiến lược tổng thể nên vẫn xảy ra tình trạng “mạnh ai người ấy làm”, thiếu đi sự kết nối giữa các tour tuyến và các điểm du lịch, thiếu sự kết hợp của các loại hình, sản phẩm… Điều này khiến du khách đến với Ba Vì chủ yếu theo hình thức tự túc.

Để tạo sự chuyển biến cho du lịch Ba Vì, các chuyên gia cho rằng, địa phương đẩy mạnh kết nối với các doanh nghiệp du lịch kết nối tour tuyến, hướng tới sản phẩm du lịch chất lượng cao.

Để du lịch Ba Vì hút khách, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội Nguyễn Kiều Oanh “hiến kế”, muốn khai thác các lợi thế thiên nhiên sao cho có tính đặc thù, mới mẻ cần phải tạo được hành trình liên tuyến, lộ trình rõ ràng đối với từng tuyến, chặng. Các điểm đến, điểm dừng nghỉ quan trọng trên đường treck... cần có hệ thống giới thiệu những giá trị đặc biệt về hệ sinh thái, phong cảnh…

Du khách tham quan vườn trà tại xã Suối Hai (Ba Vì cũ). Ảnh: Hoài Nam

Đồng tình với ý kiến này, Trưởng khoa Du lịch & Khách sạn (Đại học Kinh tế Quốc dân) TS Phạm Trương Hoàng cho rằng, thời gian tới địa phương cần ưu tiên thu hút đầu tư phát triển nghỉ dưỡng cao cấp thành loại hình du lịch chủ đạo. Đồng thời, trong quá trình xây dựng sản phẩm du lịch mới cần chú trọng khai thác bản sắc văn hóa bản địa để tạo ra những hoạt động đặc sắc cho du khách. “Ba Vì có lợi thế là “vườn thuốc Nam” nên đẩy mạnh phát triển sản phẩm chăm sóc sức khỏe, dịch vụ tắm lá thuốc người Dao, xông hơi, ngâm thảo dược” - ông Hoàng nêu ví dụ.

Dưới góc độ doanh nghiệp du lịch, Tổng Giám đốc Công ty du lịch Travelogy Việt Nam Vũ Văn Tuyên đề xuất, để thu hút đầu tư vào lĩnh vực du lịch, Ba Vì nên tổ chức công bố các quy hoạch đã được phê duyệt, danh mục các dự án thu hút đầu tư trên địa bàn. Đồng thời, đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thông qua việc áp dụng công nghệ số hóa 4.0 vào hoạt động quảng bá, giới thiệu tiềm năng, điểm du lịch Ba Vì. “Muốn thu hút du khách đòi hỏi các hộ dân đẩy mạnh kết nối với doanh nghiệp lữ hành mở tour mới. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp du lịch cùng phân chia lợi nhuận, qua đó thu hút người dân cũng tham gia hoạt động thu hút du khách đến với Ba Vì” - ông Tuyên nêu rõ.

Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Du lịch Thủ đô Nguyễn Tiến Đạt, Ba Vì cần xác định phát triển du lịch xanh, gần gũi thiên nhiên làm sản phẩm cốt lõi, từ đó nâng cấp sản phẩm, dịch vụ để phát triển các dòng sản phẩm chữa lành, nghỉ dưỡng cao cấp. Bên cạnh đó, cần có sự kết nối chặt chẽ giữa các nhà đầu tư, điểm đến và công ty lữ hành để tạo ra các chuỗi sản phẩm du lịch hoàn chỉnh. 

Du khách được bà con dân tộc Mường (Ba Vì) chào đón khi đến tham quan du lịch. Ảnh: Hoài Nam

“Vị trí gần trung tâm Hà Nội có thể thách thức, nếu không có các sản phẩm du lịch đêm để giữ chân du khách lưu trú thì khách sẽ không nghỉ lại tại Ba Vì. Tuy nhiên, thách thức cũng là cơ hội, bởi nếu chúng ta có sản phẩm du lịch đêm hấp dẫn, sẽ có rất nhiều du khách không ngần ngại đến Ba Vì vào lúc cuối ngày để nghỉ ngơi, trải nghiệm và hưởng thụ không khí trong lành của Ba Vì về đêm” - ông Đạt phân tích.

Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu cho rằng, để thu hút khách đến với Ba Vì cần có sự kết nối chặt chẽ giữa các doanh nghiệp du lịch. Đồng hành với các doanh nghiệp, Sở Du lịch Hà Nội đã có nhiều hoạt động xúc tiến, xây dựng sản phẩm gắn với chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, phát triển nhiều sản phẩm du lịch nông thôn, trang trại đồng quê… Qua đó, khai thác tốt các giá trị cảnh quan, văn hóa các dân tộc trên địa bàn, mang đến cho du khách những sản phẩm du lịch trọn vẹn, chất lượng cao.

“Ba Vì được xem là “lá phổi xanh” của Thủ đô, là một trong những điểm đến được xác định lấy tài nguyên thiên nhiên làm nền tảng cho sự phát triển du lịch. Thời gian tới, Sở Du lịch Hà Nội sẽ phối hợp với chính quyền địa phương đẩy mạnh quảng bá, khảo sát và xây dựng các dòng sản phẩm du lịch xanh thân thiện, du lịch nghỉ dưỡng kết hợp với khám phá bản sắc văn hóa bản địa để tạo sự khác biệt cho du lịch ngoại thành của Thủ đô” - ông Hiếu nhấn mạnh.

Lê Nam

Báo Kinh tế & Đô thị - kinhtedothi.vn - Đăng ngày 08/01/2026