Những ngày này, khu vực xóm Hồng Quang, xã Hưng Đạo, TP. Cao Bằng rộn ràng bởi không khí lao động và những vị khách đến tham quan, mua hàng. Tại những cơ sở làm bún ngũ sắc, du khách thích thú với hình ảnh hàng loạt sào phơi bún ngô, bún cẩm rực rỡ sắc màu. Dù rất bận rộn trong mùa cao điểm nhưng người dân tại Hồng Quang luôn niềm nở chào đón du khách gần xa.

 

 Một xưởng làm bún ngũ sắc ở Cao Bằng phơi bún.

Được biết, cũng như bao loại bún khác, sợi bún ngũ sắc mềm, được sử dụng trong nhiều món ăn thường ngày cũng như các dịp lễ quan trọng của người Cao Bằng, đặc biệt là ngày Rằm tháng 7 Âm lịch. Tuy nhiên, ngũ sắc ở đây được chỉ gồm 5 màu sắc gồm: vàng, đỏ, xanh dương, xanh lá, tím. Để làm ra sợi bún đầy sắc màu, đòi hỏi việc lựa chọn nguyên liệu rất kỹ càng.

Loại bún màu vàng được làm bằng ngô, phải chọn ngô tẻ giống địa phương, hạt đều, chắc để khi làm bún vị mới thơm, màu vàng đẹp. Ngô sau khi phơi khô sẽ được đem đi xay nhỏ rồi ngâm qua đêm. Tiếp đó đem ngô xát mịn rồi trộn thêm bột gạo, sau đó cho vào máy trộn, pha thêm nước, đem hỗn hợp này vào máy ép bún để ra sản phẩm bún ngô. 

Đối với bún cẩm, lấy lá cẩm tím đun lên, lọc lấy nước rồi trộn với gạo ngâm qua đêm. Sau đó đem gạo xát thành bột, trộn thêm nước lá cẩm để tạo màu. Các công đoạn tiếp theo tương tự như làm bún ngô. Tương tự đó với những màu còn lại, tất cả đều được làm từ những nguyên liệu từ thiên nhiên như gấc, gạo lứt, khoai lang, chùm ngây.

 

 Bún sau khi ra từ máy ép được cắt thành từng bó dài từ 70 – 80cm để đem phơi. Đem bún vào lò ủ qua đêm để bún tơi, khi gỡ bún không bị bết dính. Sáng hôm sau đem bún ra phơi chỗ râm từ 3 – 5 ngày, chú ý nếu trời nắng to hay nhiều gió thì dùng bạt để che nếu không bún sẽ giòn, dễ vỡ vụn khi vận chuyển xa. Phơi bún cũng là công đoạn “đẹp mắt” nhất, du khách thường chọn thời điểm này đến tham quan và lưu lại những bức ảnh độc đáo.

 

 Người Cao Bằng với bí quyết lâu năm đã làm nên đặc sản bún khô khi nấu lên sợi vừa dai, lại vừa mềm ngon như bún tươi. Nếu có lỡ tay nấu quá thì bún không hề bị vữa ,nhão, bở như các loại bún khô khác mà sợi chỉ nở to hơn vẫn đảm bảo nguyên sợi và dai ngon còn đc ví ngon như mì ý nhưng hương vị thì lại thơm ngon đặc trưng riêng từ lá cẩm, hương thơm của gấc, của ngô, gạo lứt.

Ở làng bún Hồng Quang, những cơ sở, xưởng sản xuất bún ngũ sắc không chỉ là địa điểm kinh doanh, mà còn là địa điểm du lịch, check-in được các du khách yêu thích. Thêm vào đó, một số cơ sở, xưởng bún còn có trải nghiệm cho du khách thử được tự mình làm ra những sợi bún ngũ sắc.

Ngành làm bún ngũ sắc giúp làng Hồng Quang nói riêng cũng như cả thành phố Cao Bằng nói chung không chỉ phát triển về kinh doanh mà còn phát triển hơn về du lịch. Người ta biết nhiều hơn về loại bún nhiều sắc màu, được làm từ những nguyên liệu thiên nhiên, còn biết nhiều hơn về đời sống, phong tục tập quán của người dân thành phố núi này.

 

Bún ngũ sắc với cách làm dân giã, từ các nguyên liệu từ thiên nhiên, an toàn, tốt cho sức khỏe đang ngày càng được người dân yêu thích, sử dụng trong các món ăn hàng ngày. Nó đơn giản nhưng lại mang nhiều màu sắc như chính con người miền núi Cao Bằng vậy.