Tương bánh dầu - Ảnh: K.Loan

 

Bánh dầu là phần xác của hạt đậu phộng sau khi đã ép lấy tinh dầu. Bánh dầu có vị béo, thơm, có thể lùi vào tro nóng rồi ăn kèm đường bát (đường thẻ) rất ngon. Ngoài ra, bánh dầu còn được chế biến thành tương bánh dầu.

 

Hương vị tương bánh dầu quê tôi tuy mộc mạc, dân dã nhưng không kém phần thơm ngon, để lại nhiều nỗi nhớ trong lòng những người con xa xứ khi mùa đông đến với những cơn mưa dài dai dẳng mà mọi người vẫn gọi vui “thúi” cả đất trời miền Trung.

 

Làm tương bánh dầu tương đối đơn giản nhưng không phải ai cũng có thể làm được tương ngon. Thường chỉ có các bà, các mẹ trong gia đình mới được giao công việc này.

 

Cũng như bao nhiêu người con xa quê khác, dù được thưởng thức nhiều món ngon vật lạ nhưng mỗi độ đông về, tôi lại nhớ đến cháy lòng những bữa cơm gia đình với những món ăn dân dã, đượm hương tương bánh dầu mộc mạc đã gắn bó với mình suốt những năm tháng tuổi thơ nơi quê nghèo miền Trung năm nào.

Bánh dầu chặt miếng, bỏ vào cối giã nhỏ rây lấy phần bột mịn. Bột bánh dầu rang chín. Lửa phải để liu riu, tay khuấy đều mẻ bột tránh làm bột cháy. Nếu bột cháy, tương sẽ có mùi hắc, màu không đẹp. Chọn loại gạo nếp thơm ngon, vút sạch, ngâm nước qua một đêm rồi đồ lên cho chín.

 

Bột bánh dầu trộn với xôi nóng, đường kính, muối với lượng phù hợp rồi quết nhuyễn. Hỗn hợp này được ủ kín trong vòng ba ngày cho lên men, thành tương. Lúc này, tương bánh dầu ánh lên màu nâu cánh gián, tỏa hương thơm nồng.

 

Tương co thể cho vào những lọ thủy tinh, đậy kín nắp, bảo quản ăn dần. Khi ăn chỉ cần lấy một ít ra chén, tùy vào khẩu vị và sở thích từng người mà có thể để vậy ăn hay thêm ít gia vị đường, tiêu, ớt bột, dầu phộng phi thơm rồi trộn đều lên và ăn kèm cơm nóng. Tương bánh dầu có vị béo, thơm, đậm đà, lạ miệng, ăn rất “chạy” cơm.

 

Tương bánh dầu còn được dùng làm nước chấm. Bữa cơm gia đình ngày lụt có đĩa cá đồng kho nghệ và đĩa rau lang luộc hay dưa leo xắt lát chấm tương bánh dầu thật không gì ngon bằng.

 

Tương bánh dầu kho mè cũng là món ăn ngon dân dã. Chỉ cần một ít mè rang, chà sạch vỏ lụa bên ngoài, phi thơm dầu phộng với sả băm rồi cho tương, mè vào đảo đều, thêm một ít nước ấm, mì chính, đường và để lửa liu riu đến khi tương sánh lại, tỏa hương thơm là được. Món tương bánh dầu kho mè không cần hạt nêm hay muối bởi tương đã có vị mặn.

Hôm nào có thêm một ít thịt heo ba chỉ xắt lát cho vào nồi tương bánh dầu kho mè thì thật tuyệt. Những lát thịt ba chỉ săn lại với phần thịt mỡ trong suốt, những hạt mè bám xung quanh, dậy lên hương thơm quyến rũ của să băm và tương bánh dầu là món ăn đạt yêu cầu.