Không phải là người thủ đô, nhưng  Hà Nội đã trở thành một phần kí ức trong tôi suốt những năm tháng học đại học. Một Hà Nội chớm thu  trong hương cốm xanh nồng nàn, những buổi mùa đông cùng lũ bạn lê la hàng khoai hàng ốc. Và, một Hà Nội trong tiếng rao giữa đêm khuya vắng lặng “Ai xôi, bánh khúc đi…”

 

Sẽ không quá nếu nói xôi là một thứ quà vặt Hà Nội mà ít ai chưa một lần thưởng thức. Xôi thì miền quê nào cũng có nhưng chỉ ở Hà Nội, xôi mới thêm cơ hội để khoe muôn màu sắc và hương vị. Mỗi loại xôi lại có vị đặc trưng riêng mà khi nếm thử một lần để rồi nhớ mãi…

Xôi được làm từ nguyên liệu chính là gạo nếp. Những hạt gạo tròn căng thơm mát, sóng đều. Cách làm truyền thống nhất là đem ngâm gạo trong nước vài giờ đồng hồ cho hạt gạo nở, sau đó đãi sạch và trộn với một chút muối cho đậm đà. Tùy từng loại xôi mà trộn thêm những nguyên liệu phù hợp để tạo nên màu sắc và hương vị đặc trưng rồi tiếp đó đem vào chõ để đồ. Cách làm xôi ngày nay khá đa dạng, tùy theo từng loại xôi và kinh nghiệm riêng của người nội trợ mà có cách chế biến xôi khác nhau nhưng vẫn giữ được hương vị vốn có của xôi.

Người sành ăn xôi không thể không nhắc đến món xôi làng Kẻ Gạ. Có người nói, xôi Kẻ Gạ ngon một phần là nhờ vào nguyên liệu làm xôi. Đó là gạo lấy từ những cánh đồng Phú Thượng, chỉ trồng toàn giống nếp cái hoa vàng và nếp dâu keo – thứ gạo đầu bảng để nấu xôi. Cùng với  bí quyết thổi xôi gia truyền mà xôi Kẻ Gạ có vị ngon đặc biệt hơn hẳn.

Sáng sớm, vội vàng một gói xôi của chị đầu ngõ nhanh tay trao cũng giúp ta thêm sinh lực để bắt đầu ngày mới. Lúc rảnh rỗi ngồi nhâm nhi, nhìn bàn tay chị  thoăn thoắt thái đậu xanh đồ chín, nhuyễn, mịn thành  những lát mỏng tang mà lòng đầy háo hức. Những hạt nếp dẻo thơm cuộn tròn trong màu xanh của lá sen, đợm thêm sắc vàng như nắng mai của những lát đậu và kèm thêm đó là thìa mỡ lẫn hành khô đã phi chín vàng. Và, ai đã từng nếm thử những hạt xôi dẻo căng, mỡ màng và ngọt bùi ấy, có lẽ sẽ chẳng bao giờ quên được.

Muốn thưởng thức xôi không khó bởi các bà các chị bán xôi luôn tận tình phục vụ chúng ta. Từ chiếc xe đẩy đến chiếc thúng nhỏ được đội trên đầu của những người bán xôi dạo đã trở thành hình ảnh quen thuộc trong cuộc sống tấp nập hôm nay. Đôi lúc ta vô tâm không để ý, nhưng có lúc chợt giật mình trong tiếng rao khuya “Ai xôi đê…”