Lễ rước kiệu quanh chùa trước khi diễn ra phần hội.

Đây không chỉ là lễ hội mở màn cho mùa hội đầu năm của địa phương mà còn là không gian hội tụ tín ngưỡng phật giáo, truyền thống lịch sử và những trò diễn dân gian đặc sắc, thu hút sự mong chờ của người dân và du khách.

Nghi lễ trang nghiêm

Những ngày đầu xuân mới, người dân Thanh Hà bắt đầu rộn ràng vào hội. Khác với nhiều lễ hội diễn ra vào trung tuần tháng giêng, lễ hội chùa Hào được tổ chức từ mùng 4 đến mùng 6 tháng giêng hằng năm, khai hội chính vào mồng 6 tháng giêng.

Từ sáng sớm, đường làng dẫn vào chùa đã đông vui, nhộn nhịp. Thanh niên chuẩn bị cờ hội, trống chiêng, còn phụ nữ lo chuẩn bị lễ vật. Không khí chuẩn bị diễn ra khẩn trương nhưng nền nếp, thể hiện sự trân trọng của cộng đồng đối với lễ hội.

Phần lễ được tổ chức trang nghiêm với nghi thức dâng hương tưởng niệm Đức Phật hoàng Trần Nhân Tông cùng các bậc tiền nhân có công với quê hương. Tiếng chuông chùa ngân vang, khói trầm lan tỏa, tạo nên không gian thanh tịnh, gợi nhắc truyền thống tu hành, hướng thiện của cư dân trong vùng.

Đoàn rước sắc phong từ chùa ra nghè là nghi thức quan trọng, tái hiện nghi lễ cổ truyền tồn tại qua nhiều thập kỷ. Những bước chân khoan thai, nhịp trống đều đặn, cờ lọng rực rỡ làm cho lễ hội thêm trang trọng, gần gũi.

Bà Trần Thị Hạnh ở thôn 3 cho biết: “Tôi sinh sống ở Hà Nội cùng các con cháu nhưng năm nào cũng bố trí thời gian ở lại dự qua lễ hội mới về Hà Nội. Lễ hội là ký ức tuổi thơ, là dịp để tôi trở về với quê hương, làng xóm. Dịp này, các con tôi cũng ở lại xem hội để thấy được các phong tục xưa, giúp các cháu hiểu hơn về phong tục tập quán, lịch sử địa phương”.

Trò chơi vừa nấu cơm vừa té nước của các đội thi.

Hội chùa đặc sắc

Điểm đặc sắc làm nên tên tuổi lễ hội chùa Hào chính là hội bơi trải. Đây không chỉ là trò vui đầu xuân mà còn phản ánh rõ nét đời sống cư dân vùng sông nước Thanh Hà, nơi con người từ bao đời gắn bó với thuyền, mái chèo và những dòng sông.

Các phần thi diễn ra ven sông Cửa Chùa (một nhánh của sông Hương). Các đội bơi đến từ các thôn trong xã, chuẩn bị từ nhiều tuần trước. Những năm trước có 4 đội bơi thuyền nam, 4 đội bơi thuyền nữ nhưng nét khác biệt của năm nay sau khi sáp nhập các xã, hội đua thuyền thu hút 6 đội nữ tham gia.

Trò chơi bắt vịt diễn ra gay cấn, thu hút sự cổ vũ của đông đảo người xem.

Bên cạnh đó, lễ hội chùa Hào còn hấp dẫn bởi hàng loạt trò chơi dân gian gắn với đời sống lao động nông nghiệp và sinh hoạt cộng đồng. Trò bắt vịt dưới nước mang lại tiếng cười sảng khoái khi người chơi vừa phải khéo léo vừa phải nhanh nhẹn giữa sự cổ vũ náo nhiệt của người xem.

Anh Hà Đình Trung ở xã Hà Tây cho biết: “Năm nào tôi cũng cho gia đình về xem lễ hội chùa Hào. Vừa đi thắp hương ở chùa vừa xem lễ hội độc đáo có một không hai trong vùng trong không khí mùa xuân thật vui”.

Hàng nghìn người hai bên bờ sông xem lễ hội chùa Hào đầu xuân mới.

Ông Trần Duy Thược, Chủ tịch UBND xã Thanh Hà cho biết: “Lễ hội chùa Hào không chỉ là hoạt động tín ngưỡng đầu xuân mà còn là dịp để nhân dân tưởng nhớ công đức tiền nhân, gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương. Thông qua lễ hội, chúng tôi mong muốn khơi dậy tinh thần đoàn kết cộng đồng, giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử, về đạo lý uống nước nhớ nguồn, đồng thời quảng bá hình ảnh vùng đất Thanh Hà giàu truyền thống.

Chùa Hào (hay còn gọi là Bạch Hào) được xây dựng năm 1011 dưới triều Lý Thái Tổ, ngoài thờ Phật còn thờ Trần Nhân Tông và ba vị cư sĩ có công với dân làng: Nguyễn Danh Nguyên, Nguyễn Danh Quang, Lý Đình Khuê, những người từng theo triều Trần chống giặc Nguyên Mông, sau về tu hành tại chùa. Qua các triều đại, cả ba vị được sắc phong thờ phụng. Hiện chùa còn lưu giữ nhiều cổ vật quý như sắc phong, bia đá, ngai thờ, mộc bản kinh Phật và bệ đá hoa sen thời Trần. Chùa Hào được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa quốc gia năm 1993. Lễ hội chùa Hào được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2015.

Minh Nguyên

Nguồn: Báo Hải Phòng