Theo văn bia hiện còn lại, vào thời Lê, làng Phong Xá có quần thể di tích đình, đền, chùa khang trang, to lớn với kiến trúc tuyệt tác. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, cụm di tích Đình, Đền, Chùa Phong Xá đã bị phá hủy hoàn toàn do yêu cầu tiêu thổ kháng chiến. Hòa bình lập lại, nhân dân địa phương đã xây dựng lại các di tích, trên cơ sở giữ nguyên phong cách kiến trúc ban đầu.

Nhà tiền tế Đình Phong Xá.

Đình Phong Xá hiện nay được xây dựng vào những năm 1970 với kiến trúc hình chữ Đinh, có kết cấu và nguyên vật liệu bằng gỗ lim, lợp ngói mũi hài, tường bao quanh xây gạch.

Đình, Đền thờ phụng đức thánh Ngô Thanh Minh - tướng quân thời Ngô Quyền, người có công trong cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược thể kỷ XI.

Giá trị tiêu biểu ở đình Phong Xá hiện nay là những hiện vật, đồ thờ cổ có giá trị sử liệu và nhân văn cao như: bức hoành phi, câu đối gỗ, ngai thờ, bài vị, hương án gỗ…

Đặc biệt, Đình còn có tấm bia đá tứ diện “Hậu thần bi ký” dựng năm 1734, ghi chép việc hậu thần ở đình.

Với những giá trị lịch sử tiêu biểu, Đình Phong Xá được UBND tỉnh xếp hạng di tích lịch sử tại Quyết định số 122/UB ngày 14/02/1992.

Đền Phong Xá ngày nay được nhân dân trong làng xây dựng lại khi kết thúc chiến tranh, gồm 02 tòa, mỗi tòa 03 gian, nằm song song theo kiểu chữ Nhị, hướng Đông Nam. Tòa tiền tế có 02 cột đồng trụ, giữa lắp hệ thống cửa bức bàn.

Trước tòa tiền tế được thiết kế đôi rồng bay bằng đá, đặc trưng thời Lý, có ý nghĩa tâm linh sâu sắc, vừa thể hiện sức mạnh, quyền lực, vừa giúp xua đuổi tà ma…

Các bộ vì kết cấu theo lối kẻ truyền quá giang, trụ chống xà và hệ thống cột. Trong Đền còn lưu giữ khá nhiều hiện vật cổ như: hương án gỗ, ngai thờ, bài vị, các bức đại tự, câu đối lòng văn ca ngợi công đức của tướng công Ngô Thanh Minh.

Chùa Phong Xá được xây dựng lại trên nền đất cũ vào năm 1976, nằm phía sau Đình, mặt quay theo hướng Đông Nam. Chùa bao gồm Tiền đường 7 gian, thượng điện 3 gian. Toàn bộ khung chùa được soi gờ thẳng, bào trơn đóng bén.

Chùa có 7 pho Tượng Phật: Ba tượng Tam thế, 1 tượng Di đà Tam tôn, 1 Tượng Phật Thích ca mâu ni, 1 tượng Đức Ông, 1 Tượng Đức thánh hiền.

Trong khuôn viên chùa hiện có bức tượng Quan thế âm bồ tát do người dân địa phương cung tiến. Tháp tổ trong khuôn viên Chùa Phong Xá, nơi lưu giữ các xá lị của trụ trì chùa.

Với những giá trị lịch sử, Chùa Phong Xá được UBND tỉnh xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa năm 1992.

Nguồn: Cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh