Mỗi năm, Hà Nội đón lượng lớn khách quốc tế và nội địa trước khi du khách tiếp tục hành trình đến các địa phương khác. Tuy nhiên, vai trò trung chuyển này chưa được chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh của du lịch Thủ đô.
Ông Đỗ Văn Đàn, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Elegance Hospitality Group, đơn vị vận hành chuỗi khách sạn La Siesta nhận định: Thời gian lưu trú trung bình của khách quốc tế tại Hà Nội hiện khoảng 2,5 đêm, thấp hơn Thành phố Hồ Chí Minh và Hội An (Đà Nẵng). Nguyên nhân là Hà Nội chưa tạo được nhiều kết nối để giữ chân du khách và gia tăng mức chi tiêu dù khu vực quanh nội đô sở hữu hệ thống làng nghề và không gian văn hóa giàu tiềm năng. Từ thực tế đó, hệ thống khách sạn La Siesta đã tổ chức các tour du lịch hằng ngày đưa du khách đến một số làng nghề, di tích, nhà cổ và thưởng thức ẩm thực Hà Nội.
"Những hành trình giúp họ tiếp cận đời sống văn hóa địa phương qua các trải nghiệm nghề thủ công, gặp gỡ nghệ nhân và tìm hiểu lịch sử của từng vùng đất. Mô hình này cho thấy cơ sở lưu trú đang trở thành cầu nối đưa khách từ khu vực nội đô đến các làng nghề, không gian văn hóa, mở rộng phạm vi trải nghiệm của du khách tại Hà Nội", ông Đỗ Văn Đàn nhấn mạnh.
Lợi thế của Hà Nội nằm ở hệ thống khoảng 1.350 làng nghề và làng có nghề, quy tụ nhiều nghề thủ công truyền thống như gốm Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, khảm trai Chuyên Mỹ, mây tre đan Phú Vinh, sơn mài Hạ Thái… Thành phố cũng có bốn làng nghề được ghi danh vào Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới. Đây là nguồn tài nguyên văn hóa đặc sắc, tạo nên lợi thế riêng của Hà Nội trong phát triển du lịch văn hóa. Lưu giữ tri thức dân gian, kỹ nghệ tinh xảo và nếp sống cộng đồng, nhiều làng nghề đã trở thành điểm đến hấp dẫn.
Tham gia tour “Bát Tràng - Lửa nghề và di sản”, chị Phạm Bích Trâm đến từ phường Hội An (thành phố Đà Nẵng) chia sẻ: “Đi qua những con ngõ lát gạch, tham quan làng cổ, ghé các xưởng sản xuất, trò chuyện cùng nghệ nhân, lắng nghe những câu chuyện về nghề và tự tay làm gốm, tôi cảm nhận rõ hơn sức sống của một làng nghề đã tồn tại hàng trăm năm. Mỗi cơ sở sản xuất thủ công, mỗi nếp nhà cổ đều lưu giữ những giá trị văn hóa được trao truyền bền bỉ từ thế hệ này sang thế hệ khác”.
Trải nghiệm thực tế cho thấy sức hấp dẫn của du lịch làng nghề nằm ở cơ hội tiếp cận đời sống văn hóa bản địa. Từng hành trình khám phá mở ra góc nhìn riêng về đời sống văn hóa, tạo nên sự gắn kết cảm xúc giữa du khách với không gian làng nghề.
Giàu tiềm năng nhưng phần lớn làng nghề Hà Nội đang được khai thác như những điểm đến riêng lẻ, thiếu sự kết nối với các tuyến du lịch và hệ thống dịch vụ.
Ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội, Giám đốc Công ty Du lịch AZA Travel chia sẻ, xu hướng của khách quốc tế hiện nay là du lịch trải nghiệm, trực tiếp tham gia các công đoạn sản xuất tại làng nghề. Làng gốm Bát Tràng và làng lụa Vạn Phúc đã đáp ứng khá tốt nhu cầu của du khách trong khi nhiều làng nghề vẫn chủ yếu tập trung sản xuất, chưa chuẩn bị điều kiện để đón khách. Hạ tầng còn thiếu, bãi đỗ xe và nhà vệ sinh chưa đáp ứng yêu cầu, không gian trải nghiệm và mua sắm còn đơn điệu. Ngoài ra, các hộ sản xuất cũng cần thay đổi tư duy, chủ động mở cửa đón khách, xác định hoạt động du lịch là một hướng phát triển gắn với bảo tồn và phát huy nghề truyền thống.
Nhằm phát triển du lịch làng nghề theo hướng chuyên nghiệp, Hà Nội đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, để hình thành những hành trình đa dạng, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng giá trị của sản phẩm du lịch, thành phố cần tiếp tục quy hoạch các tuyến, cụm và không gian du lịch có tính liên kết; kết nối làng nghề với doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú, di tích lịch sử, không gian sáng tạo, hoạt động nghệ thuật và hệ thống ẩm thực.
Bên cạnh đó, Hà Nội cần đầu tư đồng bộ hạ tầng gắn với bảo tồn không gian làng nghề; quy hoạch khu trải nghiệm, điểm dừng chân, khu trưng bày sản phẩm, hệ thống biển chỉ dẫn và các dịch vụ bổ trợ nhằm nâng cao năng lực đón khách. Cơ chế, hạ tầng, nguồn nhân lực và tư duy là những điểm nghẽn cần tiếp tục được tháo gỡ để du lịch làng nghề phát triển bền vững.
Nhiều hoạt động thời gian gần đây cho thấy cách tiếp cận mới trong phát triển làng nghề gắn với du lịch. Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, chợ phiên “Kết duyên sáng tạo” quy tụ nghệ nhân, làng nghề và các nhà thiết kế, tạo không gian gặp gỡ giữa nghề thủ công truyền thống với sáng tạo đương đại.
Trại hè “Re:Craft 2026 - Làng nghề tái sinh” do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp Tạp chí Kiến trúc (Hội Kiến trúc sư Việt Nam) khởi xướng cũng mở ra hướng tiếp cận mới khi đưa thiết kế, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào phát triển làng nghề, tạo thêm sức sống cho các sản phẩm thủ công truyền thống. Những hoạt động này góp phần quảng bá giá trị làng nghề, là cơ sở xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa, đưa những giá trị đặc sắc trở thành nguồn lực phát triển.
Ngọc Liên
Nguồn: Báo Nhân Dân