Từ một điểm đến mang tính mùa vụ, quần đảo Cát Bà (Hải Phòng) đang chuyển mình thành hình mẫu du lịch xanh với hạ tầng thân thiện môi trường và sản phẩm bốn mùa, từng bước định vị trên bản đồ du lịch khu vực.
Cát Bà có cảnh quan đẹp, hạ tầng thân thiện với môi trường, đang trở thành lựa chọn hàng đầu của du khách
Khi hạ tầng trở thành lợi thế cạnh tranh
Có những chuyển động đủ sức làm dịch chuyển điểm đến. Ở Cát Bà, sự chuyển mình bắt đầu từ hạ tầng giao thông. Trong nhiều năm, hành trình ra đảo từng là một “rào cản vô hình”. Những chuyến phà chờ đợi kéo dài, sự phụ thuộc vào thời tiết và áp lực quá tải vào mùa cao điểm khiến trải nghiệm bị chia cắt ngay từ điểm khởi đầu.
Rồi một ngày, những cabin cáp treo lặng lẽ băng qua mặt nước xanh, nối Cát Hải với Phù Long. Thời gian di chuyển rút xuống còn khoảng 10 phút. Khi hành trình thuận tiện hơn, Cát Bà trở thành lựa chọn có thể lên kế hoạch ngay. Một thay đổi kỹ thuật mang tính tái cấu trúc trải nghiệm du lịch. Trong tầm nhìn dài hạn, khi hoàn thiện, tuyến cáp treo dài 21 km sẽ không chỉ là một công trình giao thông.
Bên trong đảo, một cuộc chuyển mình khác đang diễn ra, lặng lẽ nhưng bền bỉ. Xe bus điện, xe buggy, xe đạp dần thay thế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Bà Mika Yamamoto, du khách Nhật Bản, chia sẻ: “Không khí trong lành và yên tĩnh hơn trước nhiều. Việc di chuyển bằng cáp treo và xe điện rất thuận tiện”. Ở góc độ phát triển, giao thông tại Cát Bà đã vượt qua vai trò phục vụ đơn thuần. Nó đang trở thành một phần của sản phẩm du lịch, đồng thời là thông điệp rõ ràng về hướng đi của điểm đến.
Ở góc độ chuyên gia, PGS-TS. Phạm Trung Lương, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu du lịch nhận định: “Du khách quốc tế rất coi trọng trải nghiệm xanh. Đây là yếu tố then chốt để thu hút dòng khách chất lượng cao”.
Và có lẽ, điều đáng nói nhất nằm ở lựa chọn. Cát Bà không phát triển hạ tầng để đón thật nhiều khách, mà đang phát triển hạ tầng để đón đúng những người cần đến.
Kéo dài mùa du lịch bằng hệ sinh thái trải nghiệm
Nếu hạ tầng là cánh cửa mở ra một điểm đến, thì sản phẩm chính là lý do khiến du khách ở lại. Trong nhiều năm, Cát Bà gắn với một hình ảnh quen thuộc: điểm đến của mùa hè. Khi nắng lên, đảo đông đúc; khi gió mùa về, nhịp du lịch chùng xuống. Phần lớn thời gian trong năm, công suất khai thác không cao, dòng tiền thiếu ổn định và những khoảng lặng kéo dài như một quy luật khó phá vỡ.
Quy luật ấy đang được viết lại khi Cát Bà nhìn lại hệ sinh thái rừng, biển của mình và nhận ra rằng, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở biển, mà ở toàn bộ hệ sinh thái rừng, biển đan xen. Từ đó, cách làm du lịch cũng thay đổi.
Du khách đến Cát Bà không chỉ để ngâm mình trong làn nước mặn. Họ bước lên những con đường rừng dẫn tới đỉnh Ngự Lâm, lặng lẽ chèo kayak giữa vịnh Lan Hạ lúc hoàng hôn, len vào những hang đá vôi kỳ bí như hang Quân Y, hay đi bộ xuyên rừng để chạm tới một ngôi làng nhỏ mang tên Việt Hải.
Việt Hải là minh chứng rõ nét cho sự chuyển dịch này, từ một vùng biệt lập trở thành điểm đến ưa chuộng của du khách quốc tế. Mỗi ngày nơi đây đón hơn 900 lượt khách, vào mùa cao điểm, con số ấy có thể vượt 2.000 lượt. Anh Peter White, du khách Ireland, chia sẻ: “Đây là một trong những trải nghiệm đáng nhớ nhất của tôi tại Việt Nam”.
Khi mùa vụ được kéo dài, dòng khách chuyển từ đại trà sang trải nghiệm chiều sâu. Quan trọng hơn, người dân địa phương không còn đứng ngoài cuộc. Họ tham gia trực tiếp vào chuỗi giá trị du lịch địa phương, từ lưu trú, ẩm thực đến dẫn tour. Du lịch không còn là thứ “đi qua”, mà trở thành sinh kế.
Theo ông Phạm Trí Tuyến, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội đặc khu Cát Hải, tháng 1/2026, Cát Bà đón hơn 142.000 lượt khách, trong đó khách quốc tế chiếm tới 68%. Những con số ấy không chỉ cho thấy sự tăng trưởng, mà còn cho thấy một chuyển động rõ ràng: du lịch Cát Bà đang rời khỏi câu chuyện số lượng, để tiến vào câu chuyện chất lượng.
Không thể tách rời sự chuyển mình đó khỏi bức tranh rộng hơn của Hải Phòng. Trong quý I/2026, thành phố hoa phượng đỏ đón hơn 2,8 triệu lượt khách, tăng 12,5% so với cùng kỳ. Riêng tháng 3 đạt hơn 1,03 triệu lượt khách, doanh thu ước khoảng 1.240 tỷ đồng. Tổng doanh thu quý đạt 3.380 tỷ đồng. Trong bức tranh ấy, Cát Bà không còn là một điểm sáng đơn lẻ, mà nổi lên như một điểm đến chiến lược. Việc hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận Khu du lịch quốc gia Cát Bà, cùng triển khai bộ tiêu chí du lịch xanh năm 2026, cho thấy định hướng phát triển rõ ràng và có tính dài hạn.
Cát Bà không chỉ đi cùng đà tăng trưởng, mà đang góp phần định hình dòng chảy đó, đặc biệt ở phân khúc khách quốc tế. Khi mùa vụ không còn là giới hạn, trải nghiệm trở thành giá trị cốt lõi, Cát Bà đang kéo dài “tuổi thọ” của mình trên bản đồ du lịch.
Hình thành nhịp sống mới với du lịch đêm
Một điểm đến chỉ thực sự hấp dẫn khi có đời sống về đêm. Trước đây, Cát Bà gần như khép lại sau hoàng hôn, nhưng hiện nay, đảo đang hình thành một nhịp sống mới với các hoạt động trải nghiệm kéo dài đến đêm.
Tâm điểm là thành phố vịnh trung tâm Xanh Island với chợ đêm VUI-Fest, các chương trình biểu diễn nghệ thuật và những màn pháo hoa định kỳ, tạo ra chuỗi trải nghiệm liên tục. Những sản phẩm này đã góp phần đưa du khách đến Cát Bà vượt 4,5 triệu lượt trong năm 2025. Năm 2026, các sự kiện như Lễ hội chèo SUP, giải chạy Summer Run tiếp tục gia tăng sức hút.
Phát biểu tại lễ khai mạc du lịch Cát Bà 2026 mới đây, ông Phan Viết Điện, Chủ tịch UBND đặc khu Cát Hải nhấn mạnh: “Cát Bà đã từng bước khẳng định vị thế là điểm đến hấp dẫn”.
Sau nhiều lần khám phá Cát Bà, ông Kevin Parker, du khách Mỹ bày tỏ: “Tôi ấn tượng với vẻ đẹp và các hoạt động văn hóa tại đây”. Sự thay đổi này cho thấy một bước tiến quan trọng - từ điểm đến nghỉ dưỡng sang điểm đến trải nghiệm.
Những tín hiệu tích cực từ đầu năm 2026 đang tạo nền tảng vững chắc để Cát Bà hướng tới mục tiêu đón 5 triệu lượt khách trong năm. Theo ông Vũ Hữu Vững, Phó chủ tịch UBND đặc khu Cát Hải, lượng khách dịp Tết dự kiến tăng khoảng 10%, trong khi các doanh nghiệp đã chủ động chuẩn bị cơ sở vật chất để đáp ứng nhu cầu gia tăng.
Điều đáng nói không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng, mà ở cách tăng trưởng. Việc triển khai chuyển đổi xanh tại Việt Hải, các hoạt động bảo vệ môi trường biển cùng mục tiêu “đảo không phát thải” vào năm 2030 cho thấy Cát Bà đang lựa chọn mô hình phát triển có kiểm soát, ưu tiên tính bền vững thay vì mở rộng bằng mọi giá. Sự chuyển hướng này đánh dấu bước dịch chuyển quan trọng từ một điểm đến dựa vào cảnh quan sang một hệ sinh thái du lịch có cấu trúc, có chiến lược và có khả năng cạnh tranh dài hạn.
Song song với đó, một chuyển động khác đang diễn ra ở cấp độ liên vùng. Từ ngày 4/4, tuyến du lịch biển kết nối Vịnh Hạ Long và Vịnh Lan Hạ chính thức mở bán vé tại Cảng tàu Tuần Châu và Cảng tàu quốc tế Hạ Long. Việc Quảng Ninh và Hải Phòng phối hợp triển khai vận tải hành khách xuyên vùng di sản ngoài việc mở rộng hành trình, còn giúp thay đổi cách tiếp cận phát triển, khi không gian du lịch được tổ chức theo logic tài nguyên thay vì bị chia cắt bởi địa giới hành chính.
Trong bối cảnh đó, việc hợp tác giữa hai địa phương nhằm phát huy giá trị Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi quản lý, hướng tới phát huy và bảo tồn đồng bộ quần thể di sản Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận năm 2023.
Việc thiết lập các tuyến kết nối liên vùng, vì thế, không chỉ tạo ra sản phẩm du lịch mới, mà còn là bước đi cụ thể trong quản lý và phát huy giá trị của một di sản chung mang tầm quốc tế. Cát Bà giờ đây đã trở thành một mắt xích quan trọng trong hành trình di sản xuyên vịnh, nơi du khách có thể cảm nhận trọn vẹn giá trị của một quần thể thiên nhiên thống nhất.
Trong bối cảnh du lịch toàn cầu chuyển sang quỹ đạo bền vững, “sắc xanh” không còn là khẩu hiệu, mà là tiêu chuẩn lựa chọn. Cát Bà đã đứng vào quỹ đạo đó. Nếu giữ được hướng đi này, đảo Ngọc không chỉ là điểm đến đẹp của vịnh Bắc Bộ, mà có thể trở thành một hình mẫu phát triển du lịch xanh của khu vực.
Hồ Hạ
Nguồn: Báo Đầu Tư