Chùa Chân Tiên nằm ở lưng chừng đỉnh núi, nổi tiếng về sự linh thiêng. Chùa được gọi là Chân Tiên do xuất phát từ huyền tích “Tiên giáng trần” trên đỉnh núi Am, để lại dấu chân, đồng thời có cả dấu chân khổng lồ của  là khám phá tảng đá lớn với dấu chân kỳ lạ.

Tương truyền, khi xưa có một đoàn tiên nữ nhà trời, sau khi xin phép mẫu Cửu Trùng xuống thăm ngoạn hạ giới đã dừng chân trên đỉnh Tiên Am. Đỉnh Tiên Am lưng dựa vào núi, mặt hướng ra biển, ngày đêm thông reo, cảnh sắc khoáng đạt, còn có dòng suối Ngọc nước trong vắt bốn mùa, muôn thú nô đùa ca hát. Sau khi vãn cảnh núi sông, hang động..., các tiên nữ đã cùng xuống hồ nước phía trước núi để tắm, rồi lại rủ nhau lên tảng đá lớn cạnh hồ ngồi đánh cờ, say sưa với cảnh hoa thơm cỏ lạ, suối nước trong xanh chẳng muốn rời đi.

Trong lúc chơi đùa, một nàng tiên đuổi theo con bướm vàng 6 cánh, vô tình giẫm phải một cái lông nhím. Chân bị đau, nàng không thể đi được nên phải cưỡi ngựa thần để về trời. Trước khi về, các nàng tiên khác đã dùng nước suối Ngọc để rửa chân cho nàng và gót ngọc đã in dấu trên mặt đá cùng dấu chân ngựa thần.

Về sau địa điểm này rất linh thiêng, người dân lên núi cầu khấn đều được như ý nguyện. Để bày tỏ lòng biết ơn, vào thời nhà Trần, người dân địa phương đã xây chùa và đặt tên là chùa Chân Tiên để ghi nhớ sự tích này.

Chùa đã nhiều lần được trùng tu, tôn tạo, lần gần đây nhất là vào năm 2023. Chùa có Tòa Tam bảo, nhà thờ Tổ và thờ Mẫu như tất cả các ngôi chùa khác.

Trên đỉnh Tiên Am, ngoài chùa Chân Tiên còn có nhiều động cổ như: Trúc, Mai, Thạch Thất, Đá Người… Nhiều hang đá xưa có tiếng như đá bàn Cờ, đá Giã gạo, đá Cối xay, đá Cô, đá Cậu, đá Ngựa… Dưới chân núi, phía trước mặt chùa có Bàu Tiên, từ trên nhìn xuống tựa như tấm gương khổng lồ thu cảnh trời mây.

Theo nhân dân địa phương thì dưới Bàu Tiên có những mạch nước ngầm thông qua Hồng Lĩnh, qua khe Hao nên mạch nước bao giờ cũng tràn đầy".

Chùa Chân Tiên tọa lạc trên núi Am Tiên, một trong 99 ngọn núi của dãy Hồng Lĩnh, nằm giữa rừng thông xanh mát, khung cảnh nên thơ, hùng vỹ.

Chùa được xây dựng vào thời nhà Trần (thế kỷ XIII). Mặc dù đã được xây dựng từ lâu và trải qua nhiều lần trùng tu nhưng ngôi chùa hiện vẫn giữ được sự thâm nghiêm, cổ kính với những nét kiến trúc đặc trưng của thời Trần.

Không chỉ là một di tích nổi tiếng của mảnh đất Lộc Hà, chùa Chân Tiên còn là di tích lịch sử cách mạng, là chứng tích lịch sử hào hùng của ông cha. Theo các tư liệu lịch sử, chùa Chân Tiên từng là căn cứ luyện tập của nghĩa quân trong phong trào Cần Vương và cũng là nơi tập trung của tầng lớp nho sĩ biểu tình chống thuế ở xứ Trung Kỳ.

Đặc biệt, chùa Chân Tiên còn là nơi thành lập Chi bộ Đảng Yên Điềm vào ngày 25/4/1930. Đây cũng là địa điểm họp bàn kế hoạch chống chiến tranh đế quốc (ngày 29/7/1930), ủng hộ cách mạng Tháng Mười Nga và tiến hành đợt đấu tranh mới của Huyện ủy Can Lộc (ngày 5/11/1930). Ngoài ra, đây còn là nơi ẩn náu, địa điểm in ấn, rải truyền đơn của các chiến sĩ cách mạng.

Tòa Đại Hùng bảo điện (Thượng điện) có kiến trúc gồm 3 gian lợp ngói âm dương, 4 cột xây, tường bao 3 phía.

Chùa Chân Tiên hiện còn lưu giữ một số hiện vật thờ tự quý hiếm với niên đại hàng trăm năm.

Nhà thờ Mẫu nằm bên phải nhà chính điện, được trang trí hoa văn, họa tiết tinh xảo như hình rồng, hình mặt trăng, hoa lá...

Sự ra đời của chùa Chân Tiên gắn với những câu chuyện mang màu sắc huyền bí về truyền thuyết tiên giáng trần được dân gian truyền tụng từ xa xưa.

Ngôi chùa không chỉ là một danh thắng có cảnh quan khoáng đạt, rộng mở, cuốn hút du khách như núi non trùng điệp, hồ nước, cây xanh…, mà còn là di tích cách mạng quan trọng của tỉnh.

Cạnh bên chùa Chân Tiên có một tảng đá đặc biệt. Tương truyền đây là dấu chân tiên để lại sau khi xuống trần gian du ngoạn.

Chùa Chân Tiên là một trong những ngôi chùa cổ đẹp và thiêng liêng, được người dân địa phương cũng như du khách trân trọng, gìn giữ. Ngôi chùa không chỉ lưu giữ các giá trị văn hóa, nghệ thuật mà còn là một “địa chỉ đỏ” để giáo dục các thế hệ trẻ biết thêm về cội nguồn lịch sử.

Hằng năm, vào ngày 3/3 âm lịch, hàng nghìn tăng ni, phật tử, du khách trở về chùa tham gia lễ hội chùa Chân Tiên. Đây là một hoạt động văn hóa tâm linh không thể thiếu trong đời sống tinh thần của những người con quê hương Thịnh Lộc nói riêng và Hà Tĩnh nói chung.

Để tiện cho việc người dân, du khách tìm hiểu về chùa, Ban Quản lý chùa Chân Tiên đã tạo mã QR tra cứu thông tin.Với những giá trị to lớn về mặt lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, chùa Chân Tiên đã được Bộ Văn hóa - Thể thao công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia năm 1992.

<iframe width="720" height="442" src="https://www.youtube.com/embed/9AtcwJx5iBI" title="Nơi Tiên giáng trần - Chùa Chân Tiên Lộc Hà" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>

Đức Quân

Nguồn: Báo Hà Tĩnh