Từ chân núi Bàn Cung, du khách đi qua nhiều bậc đá để lên đền thờ vua Lê Đại Hành.

Vua Lê Đại Hành và 5 vị tướng họ Vương

Tại Hải Phòng hiện nay có 5 di tích liên quan đến vua Lê Đại Hành, gồm: Đền thờ ở phường Bạch Đằng; khu di tích Bạch Đằng Giang; đền Mạc Động (xã Hà Nam) và đền thờ vua Lê Đại Hành cùng quần thể di tích đền Cao. Đây là khu vực đặt đại bản doanh chống quân Tống năm 981 và là khu vực đóng quân, hậu cứ phục vụ chiến dịch Bạch Đằng.

Đền thờ vua Lê Đại Hành (phường Lê Đại Hành) nằm trên núi Bàn Cung. Tương truyền, núi Bàn Cung là nơi vua cùng các quần thần bàn phương kế đánh giặc. Còn đền Cao nằm trên núi Thiên Bồng, núi do vua Lê Đại Hành đặt tên.

Núi Bàn Cung và Thiên Bồng thuộc dãy Song Tượng (2 ông voi), là 2 địa điểm lịch sử có mối liên hệ mật thiết với nhau, ghi dấu đại bản doanh của vua Lê Đại Hành - người chỉ huy cuộc kháng chiến chống giặc Tống ở thế kỷ X.

Vua Lê Đại Hành sinh năm 941 tại tỉnh Thanh Hoá, tên húy là Lê Hoàn, mồ côi cha mẹ từ nhỏ. Lớn lên, ông theo giúp Đinh Liễn - con trai trưởng của Đinh Tiên Hoàng và được giao cho cai quản hàng nghìn quân sĩ. Năm 30 tuổi, ông đã được thăng lên chức võ quan cao nhất là Thập đạo tướng quân, Điện tiền đô chỉ huy sứ của triều Đinh.

Ngôi đền nằm trên đỉnh núi Bàn Cung - nơi hơn 1.000 năm trước nhà vua cùng các quần thần bàn phương cách đánh giặc Tống sang xâm lược Đại Cồ Việt.

Cuối năm 979, Đinh Tiên Hoàng và thế tử Đinh Liễn bị ám sát, triều đình nhà Đinh suy yếu. Từ phương Bắc, nhà Tống ráo riết tập trung binh lực chuẩn bị xâm lược nước ta. Đứng trước vận mệnh nguy nan của đất nước, triều đình đã tôn Lê Hoàn lên làm vua. Ông giữ quốc hiệu là Đại Cồ Việt, đóng đô tại Hoa Lư, ổn định tình hình nội bộ, rồi chia quân phòng giữ các nơi hiểm yếu.

Bấy giờ, quân Tống xâm lược nước ta. Khi nhà vua đem quân đi đánh giặc, qua Dược Đậu trang thấy thế đất hiểm yếu liền cho lập đồn trại đóng quân ở ngay khu chợ nhỏ (tục gọi là chợ Đậu). Đại bản doanh được lập tại Đồng Dinh (bên cạnh khu di tích đền Cao).

Mùa xuân năm 981, 4 vạn quân Tống do Hầu Nhân Bảo chỉ huy theo 2 đường thuỷ bộ đánh chiếm nước ta. Lê Đại Hành thân chinh cầm quân, sai quân sĩ đóng cọc trên sông Bạch Đằng đón giặc.

Ngày 28/4/981, trận quyết chiến trên sông Bạch Đằng diễn ra, vua cho một cánh quân ra khiêu chiến, Hầu Nhân Bảo trúng kế đuổi theo và lọt vào mai phục. Hầu Nhân Bảo bị giết. Nghe tin thuỷ quân thua trận, các cánh quân khác vội vã tháo chạy, bị quân Đại Cồ Việt truy kích tiêu diệt quá nửa, quân Tống bị quét sạch khỏi bờ cõi nước ta. Đại thắng Bạch Đằng năm 981 khiến nhà Tống phải công nhận ông là vua của Đại Cồ Việt.

Tượng vua Lê Đại Hành trong đền thờ.

Trong cuộc kháng chiến chống quân Tống của Đại Cồ Việt đã ghi nhận sự đóng góp quan trọng của 5 vị tướng họ Vương - là 5 anh chị em ruột: Vương Thị Đào, Vương Thị Liễu, Vương Đức Minh, Vương Đức Xuân và Vương Đức Hồng.

Tương truyền, vào thời Đinh, ở trang Thạch Tuyền, huyện Nga Sơn, phủ Hà Trung, lộ Thanh Hoá có gia đình ông họ Vương tên là Tĩnh, bà vợ là người bản trang họ Đào tên là Thanh. Ông bà hay làm, chịu thương chịu khó, lại hay thương người nên được bà con chòm xóm mến mộ. Song hiềm một nỗi là vợ chồng tuổi tác đã cao mà chưa có một mụn con.

Từ đền thờ vua Lê Đại Hành nhìn xuống là đền Cao trên núi Thiên Bồng, nơi thờ tướng Vương Đức Minh.

Một ngày kia, ông bà lênh đênh trên chiếc thuyền con đến Dược Đậu trang, đất Bàng Châu, phủ Nam Sách, trấn Hải Dương. Thấy dân phong ở đây thuần hậu, đất đai, cỏ cây tươi tốt, ông bà liền xin cư trú. Sau này, 5 người con của họ được sinh ra tại đây.

Khi chiến tranh chống quân Tống xảy ra, 5 anh em họ Vương vào bái yết, đầu quân đánh giặc và trở thành các tướng tài. Khi qua đời, 5 vị tướng được ban “Thượng đẳng phúc thần” cùng các tước phong và được thờ tại các điểm di tích thuộc quần thể di tích đền Cao.

Quần thể di tích đền Cao

Ngày nay quần thể di tích quốc gia đền Cao, trong đó có đền thờ vua Lê Đại Hành trở thành địa chỉ giáo dục truyền thống lịch sử yêu nước cho thế hệ trẻ.

Trong số này, đền Cao thờ tướng Vương Đức Minh trên đỉnh núi Thiên Bồng. Đền nằm trên độ cao khoảng 30 m, giữa rừng lim cổ thụ. Đền Bến Tràng thờ tướng Vương Đức Xuân, nằm bên dòng Nguyệt Giang. Đền Bến Cả thờ tướng Vương Đức Hồng. Đền Cả thờ cha mẹ của 5 vị tướng và 2 nữ tướng là Vương Thị Đào, Vương Thị Liễu.
Hiện ở phường Lê Đại Hành còn nhiều địa danh liên quan trực tiếp đến cuộc kháng chiến của vua Lê Đại Hành và 5 vị tướng họ Vương. Đó là núi Cao Hiệu, sát với bến Vạn, bên dòng Nguyệt Giang đổ ra sông Kinh Thầy. Tương truyền đây là nơi cắm cờ và là vọng gác tiền tiêu. Đồng Dinh là nơi đặt đại bản doanh. Nội Xưởng - nơi rèn, sửa vũ khí và phương tiện chiến đấu. Lò Văn - nơi làm việc của một số quan văn tham mưu giúp vua truyền sắc lệnh. Núi Sơn Đụn tương truyền là kho quân lương...

Đền thờ của vua Lê Đại Hành nằm trên đỉnh núi, bốn bề cây cối tươi xanh. Từ đó nhìn xuống là đền Cao - nơi thờ các vị tướng tài cách đây hơn 1.000 năm đã sát cánh cùng nhà vua bàn chuyện nước và đánh đuổi giặc Tống để bảo vệ thái bình thịnh trị. Không chỉ là một địa điểm lịch sử, văn hóa, đền thờ vua Lê Đại Hành và các di tích thuộc quần thể đền Cao còn là nơi giáo dục truyền thống lịch sử cho các thế hệ về sau.

TIẾN HUY

Nguồn: Báo Hải Phòng