Đình thờ danh tướng Đào Quang, có công vận động nhân dân tham gia cuộc khởi nghĩa của nhị vua Hai Bà Trưng năm 40. Đức ông Đào Quang quê ở vùng Vĩnh Thế, phủ Kinh Môn, Hải Dương. Thuở nhỏ ông Đào Quang chịu khó học hành giỏi cả văn lẫn võ bạn bè yêu mến.

 Khi Nhị vua Hai Bà Trưng nổi dậy đánh đuỏi Tô Định, Đào Quang coi đây là thời cơ giết giặc cứu nước. Ông bàn với 3 người bạn ở Cựu Đôi là Hoàng Công Đường, Nguyễn Công Châu và Trân Công Cá vận động học trò dân làng tuyển mộ được một đội quân kéo về Mê Linh tham gia đại quân của Nhị vua Hai Bà Trưng.

Đội nghĩa binh Cựu Đôi lập nhiều chiến công. Sau thắng lợi, đức ông Đào Quang xin Trưng Vương cho về trang Cựu Đôi tiếp tục dạy học. Sau khi ông mất nhân dân lập miếu thờ để tưởng nhớ Ông. Đức ông được các triều đại đời sau sắc phong Thành hoàng làng - Thượng đẳng phúc thần Phù Tộ đại vương, ngàn năm thờ phụng.

 

Đình Cựu Đôi thiết kế hình chữ đinh gồm 5 gian tiền đường, 3 gian hậu cung, vì kèo kiểu “giá chiêng, con chồng đấu thuận’’. Trang trí ở đình phong phú, đa dạng, một bên mô tả những con vật tứ linh, bên kia tả con vật đời thường, bến trái có chữ triện tròn, bên phải chữ triện vuông.

Điều đó khiến chúng ta liên tưởng tới có 2 hiệp thợ làm ngôi đình Cựu Đôi và tài năng sáng tạo của họ rất đáng khâm phục. Một vài hiện vật đáng chú ý vì nó làm tăng giá trị của ngôi đình. Đôi câu đối kiểu lòng máng ca ngợi chiến thắng của Nhị vua Hai Bà Trưng và tấm lòng trung nghĩa của các danh tướng Cựu Đôi. Một quả chuông đồng cỡ lớn cao tới 2,2 mét, đúc đời Cảnh Thịnh thứ 7 (1799) triều Tây Sơn.

Đình Cựu Đôi là một công trình kiến trúc nghệ thuật một di tích lịch sử thờ đức ông Đào Quang, người có công trong cuộc khởi nghĩa Nhị vua Hai Bà Trưng đánh đuổi Tô Định, Đào Quang còn là người thấy của nhiều thế hệ học trò làng và quanh vùng.