Đình Hộ Lệnh thờ các vị thành hoàng làng gồm: Cao Sơn, Quý Minh và Tam Giang là những vị tướng phò vua Hùng đánh giặc giữ nước và Dương Tự Minh, một danh tướng tài giỏi dưới triều Lý.
Phú Bình là địa phương có số lượng các di tích đình, đền, chùa và lễ hội lớn nhất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Vào dịp đầu xuân, các điểm du lịch tâm linh trên địa bàn huyện như: Cụm di tích Đình - Đền - Chùa Cầu Muối; đình Phương Độ; chùa Khánh Long; chùa Mai Sơn… thu hút khá đông du khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, bái lễ. Trong đó không thể không kể đến quần thể di tích Đình - Chùa Hộ Lệnh nằm ở xóm Trung, xã Điềm Thụy, huyện Phú Bình.
Chùa Hộ Lệnh tên chữ là “Linh Quang tự”, xây dựng vào khoảng thế kỷ XVII. Chùa nằm trên địa thế cao, chính diện quay theo hướng Đông Nam. Ban đầu chùa có bố cục gồm: Tam quan, tiền đường, hậu cung, nhà tổ... Trải qua thời gian ngôi chùa đã bị xuống cấp. Tuy nhiên, được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo và sự ủng hộ quyên góp của tăng ni phật tử và người dân trong làng, chùa đã được trùng tu, tôn tạo trên cơ sở giữ nguyên hiện trạng và mở rộng thêm khu giảng đường, nhà thờ vong… để phục vụ quý phật tử thập phương và tổ chức các ngày đại lễ. Chùa Hộ Lệnh đã được UBND tỉnh xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh năm 2010.
Nét đẹp cổ kính của cổng tam quan tại chùa Hộ Lệnh.
Tượng Quán Thế Âm Bồ Tát đứng giữa đài sen được dựng ngay phía cổng vào của chùa.
Đình Hộ Lệnh được xây dựng vào triều Lê, năm Vĩnh Hựu thứ 4 (1738). Đình Hộ Lệnh thờ các vị thành hoàng làng gồm: Cao Sơn, Quý Minh và Tam Giang là những vị tướng phò vua Hùng đánh giặc giữ nước và Dương Tự Minh, một danh tướng tài giỏi dưới triều Lý. Đình gồm 3 gian, 2 chái, dài 21m, rộng 9m, được kết cấu bởi 48 cột gỗ lim. Các bộ vì kèo đều được trang trí đề tài “tứ linh”. Đình Hộ Lệnh được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia vào năm 2001.
Đình Hộ Lệnh được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia năm 2001.
Đình và chùa Hộ Lệnh nằm kề nhau tạo thành một quần thể di tích kiến trúc nghệ thuật cổ kính. Nơi đây còn gìn giữ được số lượng hiện vật đa dạng, phong phú: Một chuông đồng đúc năm Tự Đức 14 (1861), tượng thờ, bia đá, ngọc phả, hoành phi, câu đối, đồ thờ cúng…
Hằng năm lễ hội Đình - Chùa Hộ Lệnh được tổ chức vào ngày mùng 4 tháng giêng, thu hút hàng nghìn lượt khách thập phương đến tham quan, bái lễ. Tuy nhiên năm nay do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid- 19, tại đây không tổ chức lễ hội đầu xuân nên lượng khách thập phương đến có phần giảm. Mặc dù vậy, nhưng với một không gian tràn ngập sắc xuân được trang trí khéo léo, tỉ mỉ bởi các tăng ni phật tử, chùa đã thu hút rất nhiều du khách đến vãn cảnh, bái lễ và chụp hình.
Khuôn viên bên ngoài chùa rực rỡ với sắc đỏ của những chiếc đèn lồng.
Du khách tham quan,vãn cảnh tại chùa.
Sắc xuân tràn ngập nhờ bàn tay khéo léo của các tăng ni phật tử tại chùa.
Trải qua thời gian, cụm di tích Đình - Chùa Hộ Lệnh vẫn bảo lưu dáng vẻ kiến trúc uy nghi cổ kính, là nơi sinh hoạt tôn giáo tín ngưỡng của người dân địa phương, là điểm du lịch tâm linh thu hút đông đảo du khách thập phương đến tham quan và cầu may./.
Hoàng Liên