Đình Chí Linh xã Nhân Huệ, thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương thờ phụng Tam vị đại vương có tên hiệu là Cao Sơn Quốc Trạng đại vương ( tức Cao Hiển – Thánh Cả); Quảng Bác đại vương ( tức Phạm Cường – Thánh Hai); Hùng Duệ đại vương ( tức Phạm Úy – Thánh Ba)
Di tích lịch sử
Đình Chí Linh, căn cứ vào tấm bia “ Thần tích bi ký” khắc dựng
năm Tự Đức 20 (1867) hiện còn lưu giữ tại đây, là nơi thờ Tam vị đại vương có
tên hiệu là Cao Sơn Quốc Trạng đại vương (tức Cao Hiển – Thánh Cả); Quảng Bác đại
vương (tức Phạm Cường – Thánh Hai); Hùng Duệ đại vương (tức Phạm Úy – Thánh Ba)
Như bài đối chiếu về các vị Cao Sơn thì trường hợp ở đây Cao
Sơn Quốc Trạng Đại Vương là Cao Sơn - Cao Hiển - Cao Biền vì ngài cũng được gọi
là Lạc Tướng, tức Cao Sơn trấn nam Thăng Long.
Còn thần tích đình ghi Cao Sơn Quốc Trạng đại vương nguyên
là nội tộc của Tản Viên quốc vương thứ hai, tinh thông văn võ từng có công “âm
phù” cho vua Lý Thái Tông đánh giặc Chiêm Thành giữ nước, mở mang bờ cõi... tức
là bình Chiêm như Cao Sơn Cao Các.
Hai vị Phạm Cường và Phạm Úy là hai tướng bản địa thời Lý hoặc
có khả năng cũng là hiển linh (tức là lấy hiệu phong về sau ) vì tên hiệu lại rất
cổ xưa. Thần tích ghi Cao Hiển hóa thân thành một tướng tài của triều đình hành
quân đến Ba Gia trang (Nam Sách – Hải Dương).
Tại bản trang có hai anh em sinh đôi là Phạm Cường và Phạm
Úy (con trai của ông bà Phạm Chân và Đào Thị Quý) tài năng xuất chúng, văn võ
kiêm toàn. Hiển Công liền chiêu dụng xung vào bộ tướng đánh trận bến Động (
Bình Than – Lục Đầu). Giặc đại bại tháo chạy.
Thắng trận, các tướng mở tiệc khao quân. Yến hạ no say, Hiển
Công về cung Đệ Nhất tự hóa, Phạm Cường và Phạm Úy hóa tại Ba Gia trang ngày 10
tháng 2 ( âm lịch). Ghi nhớ công ơn, vua Lý Thái Tông xuống chiếu chúc hành
tang lễ và cho dân sở tại lập miếu để phụng thờ... Dù thời Lý hay trước đó các
vị vẫn có hiệu là Thánh Cả, Thánh Hai, Thánh Ba vì thống lĩnh thủy quân nối
dòng Lạc Thị.
2. Đình Chí Linh:
Qua khảo sát và thư tịch, đình Chí Linh được xây dựng vào
khoảng thời Hậu Lê (Thế kỷ 18) và được trùng tu tôn tạo vào thời Nguyễn và các
giai đoạn lịch sử kế tiếp. Toàn bộ công trình gồm ba lớp nhà Đại bái, Trung từ
và Hậu cung.
Trải qua nhiều biến động lịch sử, đình Chí Linh đến nay còn
lưu giữ được nhiều cổ vật quý như bộ tượng “Tam vị thành hoàng” từ thời Nguyễn,
9 đạo sắc phong từ thời vua Thành Thái đến vua Khải Định, 16 tấm bia công đức từ
thế kỷ 18, 19…
Đình tọa lạc trên một gò đất cao rộng, phía trước dòng sông
Thái Bình cuộn chảy về xuôi, phía sau liên tiếp ao hồ chạy dài, nguyên là một
nhánh sông cổ sau nhiều lần đắp đê còn lại bao bọc xung quanh di tích tạo thành
một hàng rào tự nhiên. Cảnh quan thiên nhiên hài hòa, ngoạn mục.
Đình Chí Linh là nơi thờ những anh hùng gắn liền với đời sống
tín ngưỡng của nhân dân xã Nhân Huệ, hun đúc truyền thống yêu nước của dân tộc.
Căn cứ vào giá trị lịch sử, văn hóa tâm linh và những kiến
trúc truyền thống, Đình Chí Linh đã được
Bộ Văn Hóa Thông tin xếp hạng Quốc gia năm 1992.
3. Lễ hội:
Lễ hội mùa xuân từ ngày 10 tháng 2 (âm lịch) tưởng niệm ngày
mất của Tam vị thành hoàng.
- Phần lễ trang trọng với lễ dâng hương, văn tế…
- Phần hội gồm nhiều trò chơi dân gian như: chọi gà, bơi chải,
vật võ dân tộc… Đặc biệt là vật võ – môn thể thao truyền thống của địa phương,
nhiều năm qua đã đóng góp cho phong trào thể thao của tỉnh Hải Dương nhiều đô vật
xuất sắc xứng đáng với tinh thần thượng võ của dân tộc.