Đình làng Mui có từ lâu đời. Thờ: 4 thành hoàng, tương truyền là mấy vị còn sống trong số 80 quân binh của làng trong đại binh Nhị vua Hai Bà Trưng. Đình được xếp hạng Di tích quốc gia năm 1994. Địa chỉ: thôn An Duyên, xã Tô Hiệu, huyện Thường Tín, TP Hà Nội.

Địa lý

Làng Mui là tên Nôm của thôn An Duyên, nay thuộc xã Tô Hiệu. Xã này tiếp giáp với 6 xã cùng huyện Thường Tín, gồm: Văn Tự ở phía nam, Thống Nhất phía đông, Lê Lợi phía đông bắc, Thắng Lợi phía bắc, Dũng Tiến ở phía tây bắc, Nghiêm Xuyên ở phía tây. Phía tây nam giáp xã Phượng Dực của huyện Phú Xuyên.

 Mặt tiền đình làng Mui. Photo NCCong ©2019

Xã Tô Hiệu có 4 thôn: Tử Dương, An Duyên, An Định, Đông Duyên. Trước 1831 thuộc huyện Thượng Phúc, phủ Thường Tín, trấn Sơn Nam Thượng; 4 thôn này gọi là xã, gồm: An Duyên (tên Nôm: Mui), An Định (Giành), Đông Duyên (Đình Dâu) là 3 xã của tổng Tín Yên, và xã Tử Dương (Tía) của tổng Bình Lăng. Sau 1831 mới cùng phủ Thường Tín thuộc về tỉnh Hà Nội. 

Xã nằm bên đường sắt Thống Nhất, quốc lộ QL1A cũ và đường cao tốc Pháp Vân–Cầu Giẽ, trung tâm là phố Tía. Thời Pháp thuộc, đất xã thuộc huyện Thường Tín, tỉnh Hà Đông. Từ năm 1945, bỏ cấp tổng, thành lập xã Tô Hiệu. Cùng huyện Thường Tín, xã lần lượt thuộc tỉnh Hà Đông, Hà Tây, Hà Sơn Bình, Hà Tây; tới năm 2008 nhập về thành phố Hà Nội.

Lược sử

Đình làng Mui (tức thôn An Duyên) có từ lâu đời nhưng ban đầu chỉ là tranh tre nứa lá đơn sơ, đến năm 1925 được xây lại khang trang cao ráo. Trong đình thờ 4 vị thành hoàng bản thổ, tương truyền là những chiến binh còn sống trong đội thôn binh 80 chàng trai tình nguyện đầu quân, tham gia cùng đại binh Nhị Vua Hai Bà Trưng chiến đấu với quân Hán do Mã Viện chỉ huy sang xâm lược nước ta năm 43 đầu công nguyên.

Ngôi đình hiện nay nằm trong cụm di tích cùng với chùa làng Mui (tức Hưng Thánh Quán) và đền thờ cụ Hậu — một người sở tại đã hiến toàn bộ đất đai, của cải cho làng sau khi qua đời. Ngôi đền chỉ nhỏ khoảng 5m2 và phần lớn được trùm bằng bộ rễ của một cây bồ đề lớn. Bên trong đền có một tấm bia đá chữ Hán ghi công đức đời đời của cụ Hậu.

Vào ngày 11 tháng Giêng hàng năm, dân sở tại vẫn làm giỗ để tỏ lòng thành kính, biết ơn và tôn vinh cụ Hậu. Trước đó vào mùng 7 tết còn có lễ hội diễn ra tại khu vực đình—đền—chùa làng Mui. Khách thập phương thường đổ về đây để xem các trò vui truyền thống dân gian như đánh gậy, múa lân, múa võ, ca hát và nhiều tiết mục đặc sắc khác.

Cụm di tích của làng Mui gồm đình An Duyên và chùa Hưng Thánh Quán đã được Bộ Văn hoá—Thông tin xếp hạng vào năm 1994 là Di tích lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật quốc gia.

Kiến trúc

Đình quay mặt về hướng nam nhìn ra một hồ vuông, song song bên cạnh ngôi chùa cổ từ thời Trần tên chữ là Hưng Thánh Quán có tam quan nội giáp với ao tròn. Ở giữa đình và chùa là đền thờ cụ Hậu nằm trong gốc cây bồ đề nổi tiếng, xung quanh là một sân gạch rất rộng, phía sau laị có cổng hậu mở ra đường ĐT73.

Mặt tiền của đình là một ngũ môn quan đồ sộ. Giữa những trụ biểu và trên diềm tường có gắn nhiều phù điêu lớn nhỏ với hình người, cảnh sinh động mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn. Có thể từ sân buớc lên hiên qua các cửa nách và cửa trước đều xây hình vòm. Hàng hiên chia thành 5 khúc, tương ứng với 5 gian cửa bức bàn cột trốn. Phía dưới mái là những mảng chạm khắc gỗ khá đẹp.

Mái đại đình lợp ngói ri, dựa trên một bộ khung gỗ với 24 cây cột. Cụ thủ từ kể rằng nghe nói xưa kia người ta phải đào riêng một cái máng nước để đưa về làng những thân gỗ lim to dài rất nặng. Gian giữa bày hương án, lộ bộ, đại đình kết nối với hậu cung theo kiểu hình chuôi vồ. Cung cấm được xây 2 tầng, bên trong bày 4 bộ bài vị thành hoàng.