Nghè Bươu thuộc thôn Lộ Bao, xã Nội Duệ, huyện Tiên Du, nay là xã Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh thờ phụng Thái úy Lý Thường Kiệt, anh hùng dân tộc đã phá Tống bình Chiêm, bảo vệ vững chắc nền độc lập của Đại Việt.
Nghè Bươu.
Nghè Bươu vốn được khởi dựng từ năm 1798. Đây là nơi Thái úy Lý Thường Kiệt đã tập kết đại quân trước khi tiến về phòng tuyến sông Như Nguyệt ngăn chặn quân xâm lược Tống. Để tưởng nhớ công đức của ngài, người dân địa phương đã lập nghè để phụng thờ.
Tòa Tiền tế làm theo kiểu "bình đầu bít đốc tay ngai".
Nghè Bươu có kiến trúc kiểu chữ Nhị gồm Tiền tế và Hậu cung. Tòa Tiền tế xây kiểu "bình đầu bít đốc tay ngai", trụ biểu lồng đèn, 2 mái lợp ngói vẩy. Bộ khung nhà làm bằng gỗ xà cừ gồm 6 bộ vì tạo thành 5 gian. Mỗi bộ vì có 2 hàng chân cột, kết cấu như sau: Bốn bộ vì gian giữa có kết cấu kiểu “thượng chồng rường, hạ kẻ ngồi bảy hiên”, hai bộ vì gian hồi có kết cấu kiểu “thượng chồng rường cốn giữa, hạ kẻ ngồi bảy hiên”. Phía trước là hệ thống cửa bức bàn ở cả 3 gian. Điêu khắc trang trí trên đầu kẻ với đề tài “rồng”.
Hai hồi xây tường trổ cửa hình chữ “Thọ”.
Hệ thống cửa thượng song hạ bản mở 3 gian giữa, hai hồi xây tường trổ cửa hình chữ “Thọ”. Kiến trúc chủ yếu được bào trơn đóng bén, không chạm khắc hoa văn trang trí.
Gian thờ trong tòa Tiền tế.
Hậu cung 3 gian là công trình kiến trúc cổ còn bảo lưu của thời Tây Sơn (1798). Kiến trúc Hậu cung kiểu “bình đầu bít đốc”. Bộ khung nhà bằng gỗ lim gồm 4 bộ vì tạo thành 3 gian. Mỗi bộ vì có 4 hàng chân cột kết cấu như sau: vì nóc kiểu “vì kèo trụ giữa, xà lòng”, vì nách kiểu “kẻ truyền”.
Ban thờ Thái úy Lý Thường Kiệt trong Hậu cung
Các bài thơ cổ được khắc trên bảng văn trong nghè
Ngai thờ Thái úy Lý Thường Kiệt trong Hậu cung
Bộ chấp kích
Giá văn
Khuôn viên nghè trồng nhiều cây xanh râm mát
Hàng năm, lễ hội truyền thống của Lộ Bao được tổ chức vào ngày 13 tháng Giêng. Sáng ngày 11 làm lễ mở cửa đình, bao sái ngai bài vị, cắm cờ quạt lọng tàn. Chiều 11 tổ chức yết kiến các vị thần tại các nghè. Sáng ngày 12 tổ chức rước bát hương các vị thần tại miếu, các nghè về đình để tổ chức lễ hội.
Sau phần tế của làng là phần tế lễ của các dòng họ, các gia đình và những người con của quê hương đi làm ăn xa, dịp hội làng trở về để tế thánh cầu cho cuộc sống được bình an, ấm no, gia đình hạnh phúc. Sáng ngày 14 tế xuất tịch, chiều làng làm lễ rước các ngài về an vị tại nghè, miếu và làm lễ tạ.
Nghè Bươu đã được xếp hạng Di tích lịch sử cấp tỉnh tại Quyết định số 2309/QĐ-UBND, ngày 19/12/2018.
Nguồn: Cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh