Nhắc đến ngô đồng, người ta thường liên tưởng đến chim phượng hoàng - loài linh điểu chỉ chọn đậu trên cành ngô đồng. Từ huyền thoại mang đậm sắc màu vương giả ấy, ngô đồng xưa kia trở thành loài cây biểu trưng cho quyền quý và sự thiêng liêng, chỉ được trồng trong Hoàng thành và các lăng tẩm của triều Nguyễn.
Những năm gần đây, bắt đầu từ tháng Ba, Đại Nội (Huế) thường đón những đoàn khách vào chỉ để tìm, ngắm loài hoa vương giả.
Dưới thời vua Minh Mạng, hình ảnh ngô đồng còn được cho khắc lên Du Đỉnh thuộc Cửu Đỉnh, như một cách lưu dấu vẻ đẹp và vị thế đặc biệt của loài “kỳ hoa dị thảo” trong không gian cung đình.
Theo Đại Nam nhất thống chí, dưới thời vua Minh Mạng, triều đình đã sai người am hiểu cây cỏ vượt rừng, lần theo các dãy núi để tìm bằng được giống ngô đồng bản địa đưa về trồng trong Hoàng thành.
Từ những cây đầu tiên bén rễ nơi điện Cần Chánh, loài cây vương giả ấy dần được nhân giống, lan tỏa khắp các lăng tẩm, đền đài, trở thành một phần không thể thiếu trong không gian kiến trúc và cảnh quan của triều Nhà Nguyễn.
Hiện nay, trong khuôn viên Đại Nội Huế, những cây ngô đồng vẫn được gìn giữ và phát triển ở khu vực phía sau Điện Thái Hòa, cũng như tại Tả Vu, Hữu Vu. Nổi bật trong số đó là ba cây cổ thụ có kích thước lớn, vươn cao từ 16-18m, thân cây vững chãi với đường kính tối thiểu khoảng 0,7m, tạo nên dáng thế uy nghi mà vẫn đầy chất thơ giữa không gian cung đình cổ kính.
Không chỉ có trong Đại Nội Huế, ngô đồng còn được trồng ở nhiều không gian xanh và di tích khác của Huế. Từ những công viên như Thương Bạc, Phu Văn Lâu, Tứ Tượng, đến các lăng tẩm như Lăng Minh Mạng hay Lăng Tự Đức…, loài “kỳ hoa dị thảo” này vẫn lặng lẽ hiện hữu, góp phần tạo nên vẻ đẹp trầm mặc, sâu lắng rất riêng của cố đô.
Theo các nhà nghiên cứu văn hóa Huế, ngô đồng đẹp lộng lẫy và sang trọng nhất vào mùa hoa, kéo dài từ tháng Ba đến tháng Năm hằng năm. Khi ấy, cây trút bỏ toàn bộ lá, dồn vào những chùm hoa nhỏ li ti kết dày trên cành, sắc tím hồng nhạt dần chuyển sang ánh hoa cà dịu dàng. Từ xa nhìn lại, cả tán cây như một vòm hoa bừng sáng, làm bừng lên vẻ đẹp thanh khiết giữa không gian cổ kính của Huế.
Những cánh hoa tím hồng phấn khẽ buông mình trên nền rêu phong cổ kính, tạo nên một vẻ đẹp vừa dịu dàng vừa thấm đẫm dấu ấn thời gian.
Đến với Huế, du khách hãy một lần dừng chân ngắm ngô đồng vào mùa hoa nở, để tự mình cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp thanh tao, quý phái của loài “kỳ hoa dị thảo” nơi chốn kinh kỳ.
Những chùm hoa bồng bềnh, mềm mại trong sắc tím hồng dịu nhẹ, hòa quyện cùng không gian cổ kính của cố đô Huế, tạo nên một khung cảnh mê hoặc, đủ khiến lòng người lữ khách chậm lại và say đắm.
Lê Đình Hoàng
Nguồn: Báo Nhân Dân