Tới nơi, trời âm u với những cơn mưa lắc rắc. Bạn mừng rỡ cho biết: “Tiết trời này mấy bữa nay người ta đổ xô đi hớt rươi như đi hội”. Rồi bạn cùng tôi lội bộ trên những con đường lầy lội bùn nhão để tới mấy cái vuông. Tiếng là vuông những thật ra có cái dài sọc, lại có cái hình chữ nhật hoặc một hình nào đó mà người ta sở hữu. Vuông là nơi nước biển vào theo thủy triều lên ngập tới đầu gối. Nước trong vuông là nước sông pha với nước biển thành nước lợ, là điều kiện tối ưu để rươi xuất hiện trong thời tiết mưa dầm lắc rắc. Thật may mắn, khi hai đứa tôi chưa tới vuông đã nghe tiếng người ta ơi ới gọi nhau rồi cùng khom lưng trong mấy cái vuông nhiều nước. Trên tay mỗi hai người cầm hai đầu cái mùng vải kéo dài trong nước bùn xam xám. Vậy là rất nhiều con rươi từ đáy vuông phun lên vướng vào đó.

Rươi xứ biển. Ảnh: T.L

Bạn rủ tôi lội xuống vuông với cái lưới tự chế để hớt rươi. Công việc lạ lùng nhưng vô cùng thú vị với một người xa lạ như tôi. Chúng tôi cùng những nông dân khác dầm chân trong bùn nước vui với công việc của mình.

Rươi là loài động vật họ trùn, thân có nhiều lông tơ. Mỗi năm rươi từ trong lòng đất vuông chun lên trong khoảng thời gian từ tháng chín tới tháng mười một âm lịch. Nhưng mỗi tháng rươi chỉ xuất hiện hai đợt vào đầu và giữa tháng. Mỗi đợt chừng vài ba ngày trong điều kiện mưa lâm râm. Người ta nói rươi lên là để giao phối, sinh sản, bảo vệ nòi giống.

Vuông nào có phun thuốc trừ sâu, trừ cỏ thì mưa có mù trời mù đất cũng chẳng bao giờ có rươi”. Tới nhà, bạn bắt tay làm món chả rươi vô cùng ngon cho tôi lần đầu thưởng thức mùi vị xứ biển xa xôi.