Theo nội dung bia đá hiện còn ở đình ghi lại thì đình phố Yên Hưng toạ lạc tại vị trí trước đây là bến sông Bạch Đằng, phía sau là núi Tiên Sơn. Ở nơi bến sông xưa có quân lính thuỷ vệ binh đóng đồn trại nên gọi là Đồn Thuỷ, nhân dân còn gọi là đồn Trấn Tranh.

Những người lính thủy vệ binh đã lập đền thờ Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, Thượng Thiên Thánh Mẫu Công chúa Liễu Hạnh và Mẫu Thoải theo tín ngưỡng thần linh canh giữ trời đất, sông biển, phù hộ độ trì cho những thuyên nhân. Thuyền bè qua lại trên sông Bạch Đằng đều vào đền Đồn Thuỷ làm lễ rất linh ứng.

Sau này, nhân dân phố Yên Hưng còn phối thờ đức thánh Trần Hưng Đạo, người đã làm nên chiến thắng Bạch Đằng 1288 oanh liệt.

Tấm bia ký còn lại ở đình phố Yên Hưng khắc năm Tự Đức thứ 13 (năm 1860), có ghi: Năm 1860 các thuỷ sư đã bỏ tiền trùng tu lại đền Đồn Thuỷ; đến năm Duy Tân tam niên (1909) dân phố Yên Hưng xin vua phong sắc cho thành hoàng của phố là Trần Hưng Đạo Đại vương làm thượng đẳng thần; đến năm Khải Định thứ hai (1917) dân phố Yên Hưng tiếp tục xin vua Khải Định phong sắc cho Thuỷ cung thánh Mẫu – Mẫu Thoải là thượng đẳng thần; đến năm Quý Hợi 1923 hội lạc thiện trong phố đã trùng tu lại ngôi đền khang trang và to lớn hơn và xin tri huyện đổi tên “Đền Đồn Thuỷ” thành “Đình phố Yên Hưng”, tôn liệt vị thượng đẳng thần làm thành hoàng của phố Yên Hưng.

Như vậy đền Đồn Thuỷ được xây dựng chí ít vào khoảng năm 1800, đến năm 1860 trùng tu, năm 1923 trùng tu lần nữa và đổi thành đình phố Yên Hưng, năm 1990 nhân dân Quảng Yên trùng tu để ngôi đình có diện mạo như ngày nay.

<iframe width="720" height="442" src="https://www.youtube.com/embed/wqKV_UQ21NA" title="Đình phố Yên Hưng" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>

Hiện nay, trong đình còn lưu giữ 87 hiện vật, trong đó có 36 cổ vật: gồm 2 bia đá, hai chuông đồng và 34 hiện vật thời Nguyễn. Đặc biệt ở di tích còn lưu giữ ba bản sắc phong của các triều vua phong cho các vị thần được thờ ở đình: Sắc thứ nhất của vua Tự Đức năm thứ 6 ngày 20 tháng 9 năm 1853; sắc thứ hai của vua Duy Tân năm thứ 3, ngày 11 tháng 8 năm 1909 đều phong cho Hưng Đạo Đại Vương làm Thượng đẳng thần. Sắc thứ ba của vua Khải Định năm thứ 9, ngày 25 tháng 7 năm 1924, sắc cho phố Yên Hưng, huyện Yên Hưng, tỉnh Quảng Yên từ nay về sau phụng thờ Liễu Hạnh Công chúa tôn thần hộ quốc giúp dân rất linh ứng.

Hàng năm, tại di tích đình Phố Yên Hưng diễn ra các nghi lễ: giỗ trận Bạch Đằng; giỗ cha (ngày mất của đức thánh Trần Hưng Đạo); giỗ mẹ (ngày hóa của Thánh Mẫu) và các tín ngưỡng dân gian vào các dịp tuần rằm, lễ tiết.

Căn cứ giá trị của di tích, ngày 20 tháng 8 năm 2012, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh đã có quyết định số 2069/QĐ-UBND xếp hạng di tích đình Phố Yên Hưng là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.

Long Vũ

Nguồn: Báo Quảng Ninh