Làng Phục Cổ một làng nhỏ nhưng vùng đất chiến khu Phục Cổ xưa (nay là xã Minh Hòa, huyện Yên Lập) có tới 3 ngôi miếu, một ngôi đền, một đình và một ngôi chùa, đều thờ những vị nhân thần có công với đất nước, quê hương và gắn với các lễ hội mang bản sắc văn hóa riêng của làng, với đình Phục Cổ trung tâm.

Người dân xã Minh Hòa luôn tự hào là vùng quê chiến khu cách mạng xưa. Trong kháng chiến chống Pháp, đình Phục Cổ là nơi luyện tập, tập kết du kích, dân quân đi giành lại chính quyền về châu Yên Lập.

Theo tài liệu lịch sử để lại được dịch ra từ chữ Nôm trong bài chúc văn bằng giấy dó của đình Phục Cổ (niên đại đầu thế kỷ XIX) thì đình Phục Cổ thờ Vua Quang Trung và thất vị đại dương gồm: Nhị vị Đức ông thần đại vương; Chu Chúa đặc thần đại vương; Nhai Tằng thần đại vương; Nguyên Mệnh thần đại vương và Nhị Mẫu thần đại vương. Vua Quang Trung có tên thật là Nguyễn Huệ - vị Hoàng đế Tây Sơn (ở ngôi vua từ năm 1788 tới 1792) và được nhân dân phong là Anh hùng áo vải của dân tộc Việt Nam.

Sau khi ông qua đời, hậu thế đã tôn thờ ông như một vị thánh. Nhân dân nhiều nơi trong cả nước đã lập đền thờ ông để ghi nhớ công lao to lớn của ông và góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ mai sau.

Qua nghiên cứu các tư liệu hiện có thì đình Phục Cổ là di tích duy nhất trên địa bàn tỉnh Phú Thọ thờ Vua Quang Trung. Đình Phục Cổ còn thờ thất vị đại vương - là những nhân vật lịch sử huyền thoại được coi là thần thành hoàng làng có công với dân làng, phù hộ nhân dân để mưa thuận gió hòa, mùa màng quanh năm tươi tốt, dân làng được bình an…

Để xác định chính xác niên đại xây dựng đình Phục Cổ thì đến nay không còn hồ sơ, tư liệu nào để lại, mà chỉ dựa vào một số cổ vật còn lưu giữ lại trong đình như lưu hương gốm da lươn, bộ ấm chén men lam, trang phục lễ hội, tàn, cờ ngũ sắc… và theo truyền ngôn của bà con dân làng để xác định khoảng thời gian đình được xây dựng vào cuối thế kỷ XIX.

Trước kia, đình Phục Cổ được làm bằng gỗ, mái lợp tranh, song trải qua thăng trầm của lịch sử và do chiến tranh nên đình bị đổ nát. Năm 2008, được sự đồng ý của UBND tỉnh, chính quyền và nhân dân xã Minh Hòa đã vận động quyên góp để phục dựng lại ngôi đền trên nền móng cũ nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc của đình Phục Cổ xưa với kiến trúc chữ Đinh (J) gồm hai tòa đại bái và hậu cung.

Với kiến trúc là một ngôi đình cổ, đình Phục Cổ được tọa lạc trên một khu đất cao, phía xa là những dãy núi điệp trùng, trước cửa đình là khuôn viên rộng gần 5.000m2 là nơi để dân làng tổ chức các hoạt động vui chơi vào những dịp lễ tết, hội làng…Cây cổ thụ niên đại trên 200 năm tuổi xum xuê xòe bóng mát cho sân đình, khiến bất cứ ai đặt chân tới đây cũng có cảm giác mát mẻ, thanh bình.

Đình Phục Cổ có 4 ngày cầu chính trong năm đó là: Ngày Rằm tháng Giêng - Lễ hội thường niên; ngày 1tháng 5 âm lịch - Lễ cầu hạ điền; ngày 5 và mùng 6 tháng 11 âm lịch - cầu chính và ngày 25 tháng 12 âm lịch - Lễ đóng cửa rừng. Hàng năm, cứ đến các ngày lễ cầu chính dân làng lại chuẩn bị tổ chức phần lễ và phần hội theo nghi lễ truyền thống. Sau phần lễ linh thiêng là đến phần hội với các trò chơi dân gian như: Ném còn, đẩy gậy, đu trà, hò trà, đánh cồng chiêng, hát ví, hát rang…mang đậm bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc Mường.

Ngày nay, cùng với ý nghĩa tâm linh, thể hiện nét đẹp văn hóa tín ngưỡng của dân tộc Việt, đình còn là nơi tổ chức các hoạt động văn hóa cộng đồng. Đây được coi là cơ sở bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương, giáo dục cho các thế thệ về truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.”

Căn cứ vào các giá trị lịch sử, nghệ thuật, hệ thống cổ vật và giá trị văn hóa phi vật thể hiện còn được bảo lưu, Di tích đình Phục Cổ đã được UBND tỉnh công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.

Huyền Nga

Nguồn: Báo Phú Thọ