Nghè Trận là di tích lịch sử văn hóa của nhân dân và địa phương Làng Kép, xã Cần Dinh, tổng Cần Dinh, huyện Bảo Lộc, phủ Lạng Giang, xứ Kinh Bắc. nay là thôn Kép 11, Kép 12, xã Hương Sơn, huyện Lạng Giang, sau sát nhập là xã Kép, tỉnh Ninh Bình.

Nghè Trận thờ thần Cao Sơn Đại vương, Quý Minh Đại vương; Minh Giang Đô Thống và Đô thiên Phụ quốc là những vị thần tướng đời Vua Hùng Vương thứ 18 có nhiều công lao với dân với nước chống giặc ngoại xâm bảo vệ nền độc lập dân tộc.

Khi hóa, các ngài trở thành những vị thần linh thiêng, hiển thánh âm phù giúp dân diệt trừ tai họa đem lại bình yên cho đất nước. Nghè trận được khởi dựng vào thời Hậu Lê, thế kỷ 18, gắn liền với quần thể di tích thành Cần Trạm - Hố Cát - Xương Giang

Nghè Trận còn là nơi thờ vong linh các binh lính, tướng sĩ tử trận trong trận đánh ở thành Cần Trạm của quan quân nhà Lê với giặc Minh ở thế kỷ 15.

Nghè Trận có bình đồ kiến trúc kiểu chữ đinh với Tiền tế 3 gian, 2 gian hậu cung. Cụ Nguyễn Quang Thổ, 84 tuổi, ở thôn Kép 11, xã Hương  Sơn - Trưởng Tiểu Ban quản lý di tích lịch sử văn hóa Nghè Trận cho biết, theo tương truyền xưa, Nghè Trận thờ danh tướng Hai Bà Trưng. Khi trận đánh Cần Trạm diễn ra ác liệt, rất nhiều nghĩa quân, tướng sĩ đã tử trận tại khu vực này, nhân dân lập ban thờ các vong linh các nghĩa quân, tướng sĩ từ đó có tên gọi “ Nghè Trận”.

Căn cứ vào các nguồn sử liệu và di ngôn tương truyền, một số địa danh lưu truyền đến ngày nay như Bãi chiến, Nghè Trận, Xóm Dinh, Đấu đong quân, Đồi Ngô công, Đền Càn, thành Cần Trạm.... đều có liên quan đến trận chiến thắng Cần Trạm năm 1427 của nghĩa quân Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo.

Hiện nay, các di vật, hiện vật còn lại được bảo tồn trong di tích như: kiệu thánh thời Lê ( thế kỷ 18); bát hương gốm Phù Lãng ( thế kỷ 19); 02 pho tượng cổ thời Nguyễn ( thế kỷ 20). Các vật dụng ngai thờ, tượng thờ, bát hương, chuông đồng, lọ hoa và các đồ thờ tự khác chứng minh cho thấy Nghè trận đã có từ thế kỷ 18.

Nằm trong quần thể di tích thành Cần Trạm (thị trấn Kép, huyện Lạng Giang), Nghè Trận gắn liền với cuộc kháng chiến chống quân Minh của nhân dân ta ở đầu thế kỷ 15. Nghè Trận là công trình lịch sử văn hóa, tín ngưỡng cổ, lâu đời có ý nghĩa lịch sử văn hóa quan trọng đối với nhân dân và địa phương trong vùng.

Trong kháng chiến chống thực dân pháp giai đoạn năm 1946-1947, giặc Pháp bắn phá khu vực làng Kép, Nghè Trận cũng bị tàn phá hư hỏng, nhân dân địa phương nhiều lần góp của, góp công tu sửa và tôn tạo. Trải qua nhiều thế kỷ, Nghè đã bị xuống cấp nghiêm trọng, nhân dân và Chính quyền địa phương các cấp nhiều lần đóng góp công sức, tiền của đầu tư tôn tạo và sửa chữa.

Năm 1991, 2006, đầu tư tu sửa một số hạng mục, dựng lại 2 gian Tòa hậu cung, năm 2019, xây dựng mới 3 gian Tòa Tiền tế to đẹp, khang trang.

 Cổng lối vào di tích lịch sử văn hóa Nghè Trận: Ảnh: TNS. 

Cụ Đặng Xuân Bộ ở thôn thôn Kép 11, thành viên Ban Quản lý di tích Nghè Trận điểm chuông tại di tích lịch sử Nghè Trận. Ảnh: TNS

Lễ hội Nghè Trận được mở vào ngày mồng 6 tháng giêng âm lịch. Phần lễ gồm các nghi thức tế lễ truyền thống; phần hội có các trò chơi dân gian như: Đá bóng; bóng chuyền hơi, đập niêu, bắt lợn, bắt vịt”.

Năm 2009, Nghè Trận được UBND tỉnh Bắc Giang Quyết định xếp hạng công nhận Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh ( Quyết định số 1587/QĐ-UBND, ngày 17/9/2009).

Trần Ngọc Sơn

Nguồn: My Bắc Giang