Thoạt nhìn, các sassi trông như một mớ lộn xộn của những túp lều bằng đá đã bị bạc màu với những con hẻm hẹp và cầu thang dẫn đến mọi đuờng phố tựa như nằm trên mái nhà. Nhưng khi đến gần và quan sát kỹ, những ngôi nhà này được khéo léo xây dựng bám theo những hốc đá rộng, có hành lang dài và hẹp.

 

Khi nhắc đến Matera, người ta thường nói về các sassi và hình dung về sự khó khăn, nghèo đói và những cuộc đấu tranh sinh tử trước đây. Những điều này đã được tái hiện trong cuốn sách Carlo Levi.

 

Bên trong các hang động, các gia đình đều sống cùng gia súc của họ cho tới cuối những năm 1950. Nơi đây không có điện và cũng không có nước uống. Trong điều kiện sống không hợp vệ sinh như vậy, các loại bệnh lan tràn, đặc biệt là bệnh sốt rét. Bởi vậy mà trẻ con nơi đây thường được phát cho thuốc điều trị sốt rét thay vì kẹo hay tiền lẻ. Dân chúng phẫn nộ và chính phủ buộc phải di dời dân cư ở các hang động sang những ngôi nhà hiện đại trong “Thị trấn mới” trên vách đá.

Tuy nhiên, tai tiếng về vùng đất lạc hậu, kỳ bí này của Ý đã thu hút du khách tò mò đến thăm các sassi. Và sau khi đuợc UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 1993, tiếng tăm của Matera được tăng lên rất nhiều. Cũng nhờ đó mà cuộc sống của nguời dân trong các hang động đã có nhiều thay đổi, nhất là có nuớc sạch để dùng. Bây giờ, nhiều sassi đã được khôi phục và trở thành những nơi ở ấm cúng; rất nhiều nhà hàng và khách sạn sang trọng cũng đã và đang được xây dựng trong các hang động.

Cách dễ nhất để đi tới Matera là lang thang qua các con hẻm ngoằn ngoèo nằm dọc theo các đường phố của hai quận Sasso Barisano và Sasso Caveoso. Nơi đây lịch sử còn ghi dấu trong những chiese rupestri (nhà thờ đá trong hang động). Các nhà thờ này đã được khai quật bởi các nhà tu Basilian khi chạy trốn cuộc đàn áp thời đế chế Byzantine. Bên trong các nhà thờ độc đáo này có các bức bích hoạ từ thời giữa thế kỷ thứ 8 và thế kỷ thứ 13.

 

Nơi đẹp nhất để chiêm ngưỡng vẻ đẹp của các sassi là từ phía đối diện của các khe núi sâu 200m. Vào lúc hoàng hôn, các ngọn đèn tháp ở nhà thờ tỏa ánh sáng lên trên thành phố đá tạo cho khung cảnh nơi đây một vẻ đẹp mềm mại và bí ẩn.