Đồng thời, thông qua lễ hội nhằm tạo sự gắn bó, đoàn kết trong cộng đồng, bồi đắp tình làng, nghĩa xóm để cùng nhau xây dựng quê hương phát triển, đất nước giàu mạnh.

Người dân địa phương thực hiện nghi thức truyền thống tại lễ hội Kỳ Phúc làng Phú Xá, xã Xuân Lập. Ảnh: Lưu Kiệt

Theo sách “Việt Nam phong tục” của Phan Kế Bính, NXB Văn học ấn hành năm 2006: "Lễ hội Kỳ Phúc nguyên là tế Kỳ Phúc - một lễ tế phổ biến ở vùng đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung bộ. Mỗi năm trong tứ thời hoặc hai kỳ xuân, thu có một tuần đại tế gọi là tế Kỳ Phúc, nghĩa là cầu cho dân được bình an". Chữ Kỳ được hiểu là việc làm định kỳ, thường niên vào thời gian nhất định. Chữ Phúc có nghĩa là “điều tốt lành” hoặc “việc may mắn”.

Tương truyền, “Mỹ tự Thượng đẳng Phúc thần Lý Kim Ngô” sinh năm Quý Mão 1183, mất năm Bính Dần 1206 tại trang Phúc Hà (nay là làng Phú Xá, xã Xuân Lập). Dưới triều Lý ông là một vị tướng tài đã có công đánh đuổi giặc Ai Lao xâm lược nước ta lúc bấy giờ. Sau khi lập chiến công, ông từ chối các tước vị trong triều đình, xin trở về quê hương và ông đã được vua đồng ý ban cho trang Phúc Hà - mảnh đất nơi ông sinh ra là đất thang mộc. Sau khi ông mất, nhà vua đã ban cho ông phong vị “Mỹ tự Thượng đẳng Phúc thần". Từ đó đến nay, Nhân dân trang Phúc Hà xưa, tức làng Phú Xá, xã Xuân Lập ngày nay luôn ghi nhớ công ơn của vị tướng tài có công đánh đuổi giặc ngoại xâm và suy tôn ông là thành hoàng làng, rước linh vị ông về thờ tại đình làng Phú Xá. Lễ hội Kỳ Phúc làng Phú Xá được tổ chức vào ngày 4 tháng hai âm lịch hàng năm chính là lễ hội truyền thống của làng để tri ân công đức của Thành hoàng Lý Kim Ngô.

Lễ hội Kỳ Phúc năm nay sẽ được tổ chức trang trọng, ý nghĩa và thiết thực. Phần lễ diễn ra trang nghiêm với các nghi thức rước kiệu, tế lễ truyền thống dâng cúng thành hoàng làng. Phần hội là các trò chơi, trò diễn dân gian náo nhiệt, với nhiều hoạt động đặc sắc như giao lưu văn hóa - thể thao, trò chơi dân gian chọi gà... Trong những ngày diễn ra lễ hội, Nhân dân địa phương cũng như con em quê hương xa quê cùng du khách sẽ tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, bày tỏ lòng tri ân công lao của thế hệ cha ông đã có công đánh đuổi giặc ngoại xâm. Thông qua lễ hội góp phần giúp người dân nâng cao tinh thần yêu nước, đoàn kết cộng đồng, bồi đắp tình làng, nghĩa xóm để cùng nhau gìn giữ, bảo vệ và xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Bí thư Đảng ủy xã Xuân Lập Lý Đình Sĩ cho biết: “Lễ hội Kỳ Phúc làng Phú Xá giữ một vai trò đặc biệt trong đời sống văn hóa tinh thần của cộng đồng dân cư địa phương. Giá trị văn hóa trong lễ hội làng đã và đang được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Lễ hội không chỉ nhằm tưởng nhớ công lao của tiền nhân, mà còn tôn vinh những giá trị văn hóa dân gian qua các hoạt động tín ngưỡng”.

Xã Xuân Lập vốn được biết đến là mảnh đất “địa linh nhân kiệt”, không chỉ là nơi đã sinh ra Anh hùng dân tộc - Hoàng đế Lê Đại Hành cùng nhiều bậc hiền tài, mà còn là vùng đất giàu truyền thống lịch sử với những công trình văn hóa, tâm linh, những lễ hội truyền thống vẫn được người dân gìn giữ và phát huy giá trị. Cùng với các lễ hội truyền thống, lễ hội Kỳ Phúc làng Phú Xá đang góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa phi vật thể, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh của Nhân dân trong xã và du khách, hướng tới xây dựng điểm du lịch văn hóa tâm linh đặc sắc của địa phương.

Lưu Kiệt

Báo Thanh Hóa