Lễ hội gồm hai phần là phần lễ và phần hội.

Phần lễ diễn ra trang nghiêm với các nghi thức dâng hương, dâng lễ vật lên các Vua Hùng. Những lễ vật truyền thống như bánh chưng, bánh giầy, xôi, gà lễ, hoa quả... được người dân chuẩn bị công phu từ nhiều tuần trước ngày hội. Điểm nhấn là lễ rước kiệu quy mô rất hoành tráng của trên 200 nam trung mặc đồng phục thống nhất, nai nịt gọn gàng, mỗi người đều mang theo vũ khí đi đến đâu trống dong cờ mở, tiếng hô hậu ứng náo động cả một vùng. Lễ hội làng Xốm, xã Hùng Lô đã có truyền thống lâu đời, mỗi năm có 2 lần tổ chức là ngày Giỗ Tổ Hùng Vương 10-3 Âm lịch và lễ tiệc Thánh hóa vào ngày 12-9 Âm lịch.

Lễ hội Hùng Lô được tổ chức từ ngày 9 tháng 3 Âm lịch, tổ chức tế ở đình làng với lễ vật cỗ gà thờ.

Phần chính là lễ rước kiệu dâng lễ vật về Đền Hùng vào ngày Giỗ Tổ Hùng Vương. Nghi lễ được chuẩn bị chu đáo, công phu trước hàng tháng từ việc sắm lễ vật, nuôi gà thờ, chọn người làm cỗ thờ, chọn trưng nam rước kiệu đến lựa chọn ngôi chủ tế.

Sau khi lễ xong số ván gà to đẹp làng sẽ thưởng, rồi đem về nhà yến lão để làm cỗ mời các quan viên, bô lão. Sau lễ tế là lễ rước kiệu về Đền Hùng. Trên đường rước kiệu từ Hùng Lô tới Đền Hùng đoàn rước có múa sư tử ở mỗi chặng dừng nghỉ. Rước tới ngã ba Hàng, đoàn nghỉ lại một đêm, sáng sớm ngày 10 tháng 3 thì rước vào Đền Hùng.

Xưa kia các làng xung quanh Đền Hùng đều rước kiệu vào Đền Hùng và có chấm giải. Đoàn rước Hùng Lô đều chiếm giải nhất và được rước lễ vật lên Đền Thượng. Bởi thế hiện nay tại đình Hùng Lô còn lưu giữ một biển thưởng sơn son thếp vàng với dòng chữ “Kỷ niệm Hùng Vương đệ nhất hội” mà kiệu làng được thưởng từ năm Mậu Ngọ (1918). Sau khi rước kiệu lên Đền Thượng dự lễ tế Tổ xong, kiệu Hùng Lô được rước về làng với tinh thần hồ hởi phấn khởi của nhân dân.

Để đón đoàn rước về, từ trong làng cỗ kiệu bát cống được rước với nghi thức trang nghiêm cùng phường bát âm rộn ràng trong nắng mùa xuân ra đầu làng cùng nhập chung đoàn rước kiệu về đình làng. Dân làng lễ tạ theo nghi thức đại tế sau đó làm lễ cất kiệu và kết thúc Lễ hội.

Có thể nói, nghi lễ rước kiệu của xã Hùng Lô cùng với sự lưu giữ các đồ thờ cúng tại đình làng thể hiện thái độ hết sức trân trọng đối với lịch sử của các thế hệ người dân Hùng Lô. Tập tục, nếp làng từ đời này qua đời khác vẫn được lưu giữ chính là giá trị văn hóa độc đáo của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.

Phần hội được tổ chức với nhiều trò chơi dân gian như chọi gà, thi đấu cờ tướng, kéo co, bịt mắt đập niêu, thi gói và nấu bánh chưng, thi lễ gà của các khu dân cư trên địa bàn xã. Đặc biệt trong phần hội có trình diễn các làn điệu hát Xoan cổ được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại, do chính cộng đồng người dân địa phương biểu diễn.

Rước kiệu tại Lễ hội đình Hùng Lô. Ảnh: Linh Tâm

Vị chủ tế thực hiện nghi thức báo tế tự truyền thống tại đình. Ảnh: Linh Tâm

Ngoài rước các kiệu truyền thống còn có kiệu rước các sản phẩm OCOP của làng như miến gạo, bánh chưng... nhằm tôn vinh nghề truyền thống của làng cổ Hùng Lô. Ảnh: Linh Tâm

Đoàn rước đi quanh làng trong sự chào đón của người dân. Ảnh: Linh Tâm

Người trong vai quân lính triều đình tham gia đoàn rước. Ảnh: Linh Tâm

\

Người dân đứng đợi hai bên đường chờ đoàn rước đi qua. Họ chuẩn bị sắn nước uống, hoa quả phục vụ những người tham gia lễ hội. Ảnh: Linh Tâm

Đấu cờ tướng trong lễ hội

Hát Xoan - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại đã được Unesco ghi danh. Ảnh: Linh Tâm

Người dân làng Hùng Lô biểu diễn điệu hát mời rượu. Ảnh: Linh Tâm

Hùng Lô là một trong những cái nôi của nghệ thuật hát Xoan cổ. Ảnh: Linh Tâm

Với việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của lễ rước kiệu, người Hùng Lô đã không chỉ trực tiếp giáo dục truyền thống lịch sử – văn hóa của quê hương, đất nước cho các thế hệ ở địa phương, đồng thời góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.

Nguồn: Hà Nội mới