Theo truyền tụng, nhất là theo văn bia cổ còn lưu tại chùa Cha Lư, vua Lý Thái Tổ sinh ra và sống thời thơ ấu tại làng Dương Lôi. Cũng qua nội dung văn bia chùa Cha Lư, vào tháng 7.1010, vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư, Ninh Bình về thành Đại La, lập nên Kinh thành Thăng Long.

Tại Kinh đô, Ngài cho xây điện Càn Nguyên để làm nơi thiết triều. Cùng thời gian ấy, tại làng Dương Lôi cũng khởi lập ngôi chùa mới, là chùa Càn Nguyên. Người đời truyền tụng rằng, chính vua Lý Thái Tổ đã cho xây dựng chùa, để mỗi khi thiết triều ở Thăng Long, Ngài lại nhớ chùa Càn Nguyên và thân mẫu nơi quê nhà.

Với ý nghĩa đó, nên không có ngôi chùa nào trên đất Việt trùng tên với Càn Nguyên tự ở Dương Lôi. Lời văn trên chuông chùa Cha Lư ghi rõ: Dương Lôi là ấp thang mộc Thánh Mẫu Lý triều, xa xưa đã có chùa Cha Lư và chùa Càn Nguyên, cả hai đều có bia, vào năm Bính Ngọ triều Lý đều bị thất lạc… Trải qua thời gian, chiến tranh và thiên nhiên tàn phá, chùa đã được Nhà nước và nhân dân tu bổ nhiều lần.

Cổng chùa Cha Lư.

Chùa có kiến trúc kiểu chữ Đinh. Tòa Tiền đường gồm 5 gian, 4 mái 4 đao cong...

Bờ nóc tòa Tiền đường đắp nổi hàng chữ bằng chữ Hán “Chùa Cha Lư”.

Nhà Tổ làm theo kiểu bình đầu mái lợp ngói mũi chia làm 3 gian, khung gỗ lim cấu trúc đơn giản chồng rường giá chiêng, kẻ nách không chạm khắc.

Toàn bộ nền chùa được lát bằng gạch nung lâu năm.

Hiện, chùa còn lưu giữ được nhiều hiện vật cổ như: hệ thống tượng phật, hoành phi, câu đối… thời Lê - Nguyễn.

Chuông “Cha Lư tự chung” đúc năm 1828.

Bia đá “Cha Lư trùng tu bi ký” khắc năm Vĩnh Thọ thứ 6 (1625) cho biết ở thời Lê chùa đã được trùng tu mở rộng.

Hương đá dựng năm 1685.

Bên phải tòa Tiền đường là nhà bia tưởng niệm các Anh hùng liệt sỹ của khu phố Dương Lôi.

Hội chùa được tổ chức vào ngày mùng 7 tháng Giêng hằng năm (là ngày giỗ mẫu) cùng với đình, đền (đình, đền Dương Lôi cũng thờ thân mẫu của đức vua Lý Thái Tổ). Chùa Cha Lư được xếp hạng Di tích cấp Quốc gia năm 1993.

Nguồn: Cổng thôn tin điện tử tỉnh Bắc Ninh