Chùa Vẽ - Tư Khánh Cổ Tự, quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội

Trước đây, khuôn viên của chùa rất rộng, nhưng hiện nay một phần đã bị dân lấn chiếm để làm vườn và xây nhà riêng. Tư Khánh Cổ Tự theo hệ phái Bắc tông, nhưng ngoài việc thờ Phật, chùa còn có sự thờ Mẫu theo tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Các nghiên cứu cho thấy chùa được xây dựng ít nhất từ thời Lê Trung Hưng. Một tấm bia trong chùa được khắc từ thời vua Lê Thần Tông (1653 – 1662), ghi rõ tên ông Nguyễn Phúc Ninh và bà Trần Thị Ngọc Luân đã công đức tiền bạc, ruộng đất và công sức để tu sửa ngôi chùa này, được dân làng thờ hậu Phật.

Tư Khánh Cổ Tự là ngôi chùa duy nhất ở thành phố Hà Nội được trao danh hiệu “Toàn gia kháng chiến” trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 – 1954). Thượng tọa Thích Thanh Lộc đã giác ngộ được hai sư bác cùng tham gia kháng chiến nên đã bị bắt giam ở nhà tù Hỏa Lò và nhà tù Liễu Giai.

Kiến trúc Chùa Vẽ

Sau hàng trăm năm tồn tại, Chùa Vẽ đã trải qua nhiều cuộc tu bổ, gần đây nhất là vào đầu thế kỷ 21. Ngôi chùa ngày nay có kiến trúc chung mang phong cách kiến trúc của thế kỷ 18 – 19, từ cổng tam quan đến hậu đường. Chùa được xây dựng theo phong cách “nội Công, ngoại Quốc” với tổng cộng gần 60 gian điện thờ, nhà khách, trai phòng và khu phụ trợ lớn nhỏ.

Tam quan chùa Vẽ hướng về đất Phật, hướng tây-nam, qua tam quan và chiếc cầu đá mới được xây dựng là gác chuông hai tầng, tám mái chồng diêm, các cột trụ được trét vôi trắng. Các ngôi tháp mộ nằm rải rác tại các góc sân chùa.

Sau gác chuông là phương đình cao lớn tám mái xây kiểu chồng diêm, nhưng không có gác, hai bên là vườn cây và nhà khách dài. Tiếp theo là Tòa Tam bảo được cấu trúc thành hình chữ “Đinh”, bao gồm Tiền đường 3 gian 2 chái và tòa Hậu cung sâu với mái kiểu chồng diêm.

Phía bên phải của Tòa Tam bảo là vườn tháp mộ nằm giữa các lối đi rộng rãi dẫn ra ao vuông và vườn cây. Sau tòa Hậu cung là nhà thờ Tổ, cạnh cây cầu và sân sau, là nhà thờ Mẫu và nhà Tăng. Cuối cùng, có hai ao tròn bao quanh bằng tường gạch, con đường nhỏ dẫn đến cổng hậu ra đê Đông Ngạc.

Cổ vật lịch sử tại Chùa Vẽ

Chùa Tư Khánh lưu giữ được nhiều cổ vật quý giá. Một quả chuông được đúc vào năm Đại Khánh thứ 2 (năm 1315) thời vua Trần Minh Tông, một đại hồng chung treo ở gác chuông, có khối lượng lên đến 750kg, đúc vào niên đại Gia Long 16 (năm 1817). Hai quả chuông nhỏ hơn cũng được đúc trong thời kỳ nhà Nguyễn.

Trong chùa bày 53 pho tượng Phật được phục dựng lại và nhiều đồ thờ cổ. Phần chạm khắc trang trí là ba bộ cửa võng, nhang án, hoành phi, câu đối và nhiều tác phẩm chạm khắc khác, được chế tác công phu tinh xảo. Tấm bia ghi chép niên hiệu Thịnh Đức (1653 – 1658) được trưng bày trong chùa, nêu rõ công đức của vợ chồng ông Nguyễn Phúc Ninh.