Đền Đầm Hồng toạ lạc trên một khu đất cao bên bờ sông Gâm tại xã Ngọc Hội, huyện Chiêm Hoá, tỉnh Tuyên Quang, đền là nơi thờ phụng Địa tiên Thánh Mẫu.

Đỉnh nóc trang trí phù điêu lưỡng long chầu vòng luân hồi; các góc mái vuốt cong gắn giao long và phượng bên trên. Trên các vách tường cổ lầu, đắp nổi các điển tích xưa liên quan đến phật giáo và các họa tiết như mai, lan, cúc, trúc, cá hóa rồng, hổ, hoa lá và mây nước. Trên các thân cột ở mặt tiền cửa chính ra vào đắp nổi những câu đối ca ngợi cảnh đẹp núi rừng, cuộc sống thanh tịnh.

Đền gồm tòa tiền đường, tòa trung đường và tòa hậu cung. Tòa tiền đường có 2 cung chính thờ Sơn lâm sơn trang (đại diện rừng núi) và Công đồng, Tứ phủ. Kiến trúc của toà tiền đường khá đơn giản có hệ thống tường chịu lực xung quanh.

Các cấu kiện kiến trúc được tạo tác không cầu kỳ, bào trơn đóng bén, soi vỏ măng khiến không gian của toà tiền đường thêm thông thoáng. Nối với toà tiền đường là toà hậu cung.

Toà hậu cung là vị trí trung tâm của đền Đầm Hồng, là nơi đặt điện thờ Địa tiên Thánh Mẫu. Tòa trung đường có ba cung: Cung chính thờ Ngọc Hoàng, hai cung còn lại thờ Tứ phủ Thánh Hoàng và các vị tướng triều Trần.

Đền Đầm Hồng được xây theo thuyết phong thuỷ “Tiền minh đường, hữu hậu chẩm”, là nơi thuỷ tụ phúc, thể hiện khát vọng làm ăn phát đạt, cuộc sống bình yên, hạnh phúc của người dân.

 

Đền ở thế đất cao, cây cối tươi tốt, là nơi đất lành, linh thiêng mà các đấng thần linh ngự trị. Đền Đầm Hồng là sự kết hợp hài hoà giữa vẻ đẹp thiên nhiên và tài năng kiến trúc của con người. Đền Đầm Hồng còn lưu giữ được 4 bức đại tự cổ, trong đó bức cổ nhất là bức Cao Thanh Túc, cách đây gần 200 năm. Hiện nay, các hoành phi, câu đối đang tiếp tục được nghiên cứu khôi phục lại.

Đền Đầm Hồng có tiếng linh thiêng, quanh năm không chỉ người dân Tuyên Quang đến chiêm bái mà cả du khách ngoài tỉnh cũng đến cầu may, nhất là vào dịp đầu xuân năm mới, vào ngày mồng 1 và ngày 15 âm lịch hằng tháng. Người dân quan niệm vào đền là tìm sự thanh thản, cầu những điều tốt lành cho cuộc sống, xua đi những vận hạn trong cuộc đời.

Đền Đầm Hồng gắn với lịch sử của vùng đất Tuyên Quang, là nơi sinh hoạt văn hoá, tinh thần của người dân nơi đây. Những giá trị vật chất và văn hoá tinh thần ẩn chứa trong ngôi đền giúp cho các nhà nghiên cứu kiến trúc nghệ thuật và các ngành dân tộc học, khảo cổ học có thêm cơ sở dữ liệu tìm hiểu mảnh đất và con người Tuyên Quang qua một giai đoạn lịch sử.