Trải qua 1.000 năm lịch sử với bao thăng trầm, tục kết chạ giữa làng Vạn Phúc và Nga My vẫn bừng sáng như một biểu tượng trường tồn của nghĩa tình đồng bào, đoàn kết trị thủy và gìn giữ bản sắc.
Sáng 19/7 tại đình chính Vạn Phúc (Hà Nội) diễn ra lễ kỷ niệm 1.000 năm nghĩa tình giao hảo Vạn Phúc - Nga My (Thanh Mai) với chương trình nghệ thuật sử thi quy mô lớn mang tên Vạn Phúc - Nga My: Làng cổ bao đời, sáng ngời sử tích.
Tục kết chạ - hình thức kết nghĩa anh em, ăn chạ, đi hiếu giữa các làng quê Bắc Bộ là di sản phi vật thể thiêng liêng. Khởi nguồn từ thời vua Lý Thái Tổ, mối giao hảo hiếm có này không chỉ là ký ức dân gian mà còn là một di sản sống động. Hơn cả một nghi thức xã giao, nó là sợi chỉ đỏ xuyên thời gian, gắn kết con người trong công cuộc khai phá, trị thủy, chống chọi thiên tai và bảo vệ xóm làng.
Ban tổ chức đón "Quan anh" Nga My tại đình chính Vạn Phúc.
Tại lễ kỷ niệm, nhà sử học Lê Văn Lan nhận định tục kết chạ là một trường hợp đặc biệt hiếm có trong kho tàng văn hóa làng xã Việt Nam. Sự tương hỗ, đồng hành và giúp đỡ lẫn nhau được duy trì qua cả ngàn năm lịch sử, vượt qua khoảng cách không gian rộng lớn chính là giá trị cốt lõi làm nên sức sống bền bỉ mãnh liệt của phong tục này.
Trao tặng biểu tượng giao hảo giữa hai làng Vạn Phúc - Nga My (Thanh Mai).
Bản trường ca nghệ thuật tôn vinh nghĩa tình
Điểm nhấn rực rỡ nhất trong lễ kỷ niệm là chương trình nghệ thuật sử thi Vạn Phúc - Nga My: Làng cổ bao đời, sáng ngời sử tích. Thay vì chỉ kể chuyện lịch sử đơn thuần, BTC đã kiến tạo một bản trường ca sân khấu tráng lệ, nơi tư liệu Hán Nôm, âm nhạc, nghệ thuật múa và lời bình hòa quyện vào nhau.
Chương trình được dàn dựng vô cùng công phu, khéo léo dùng ngôn ngữ biểu tượng như dòng sông, con đê và cây tre để phác họa hành trình 10 thế kỷ. Không gian sử thi hùng tráng được đẩy lên cao trào qua giọng đọc truyền cảm của NSND Lê Chức.
Ấn tượng chương trình nghệ thuật sử thi Vạn Phúc - Nga My.
Phần âm nhạc mang đậm âm hưởng dân gian Bắc Bộ. Những giai điệu quê hương qua giọng ca của Tuấn Anh, Minh Thúy, Dương Đức, Hạ Lan, Trâm Anh kết hợp cùng đại cảnh múa do NSƯT Phạm Quỳnh Dương biên đạo đã làm sống lại khung cảnh hội làng tưng bừng, khí thế đắp đê hào hùng và những ánh mắt trao gửi ân tình của "Quan anh - chúng em".
Chương trình mở ra một cuộc đối thoại sâu sắc giữa các thế hệ. Hình ảnh những bậc cao niên cẩn trọng trao biểu tượng kết nghĩa cho thiếu nhi hay nghi thức "Cây tre nghĩa tình" với khúc hát đối giao duyên do chính những người nông dân, cư dân hai làng thể hiện mang lại niềm xúc động nghẹn ngào.
Nhà sử học Lê Văn Lan chia sẻ về tục kết chạ.
Tục kết chạ
Không giống như nhiều làng kết chạ thường nằm kề cận nhau, cách nhau chỉ một bến đò hay triền sông, Vạn Phúc và Nga My cách nhau tới gần 30km. Theo thần phả và các truyền thuyết dân gian lưu truyền đến ngày nay, câu chuyện bắt nguồn từ buổi đầu vua Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long. Khi ấy, đoạn đê Đỉnh Nhĩ ở phía Nam kinh thành liên tục bị vỡ lở nhiều năm liền khiến xóm làng ngập lụt, mùa màng thất bát, đời sống nhân dân vô cùng điêu đứng. Trước tình cảnh đó, nhà vua đã ban chiếu huy động sức dân. Những người con của làng Vạn Phúc đã không quản ngại gian khó, đến địa phận của Nga My để gánh vác việc hộ đê, đắp đập. Nhờ bàn tay và ý chí kiên cường của họ, con đê được hàn gắn, xóm làng Nga My bình yên trở lại.
Cảm kích trước ân tình to lớn và sự hy sinh của người dân Vạn Phúc, dân làng Nga My đã xin được kết nghĩa giao hảo, tôn người dân Vạn Phúc là "Quan anh", xưng mình là "chúng em". Lời thề kết nghĩa ấy được chính nhà vua chuẩn thuận, quy định trai gái hai làng không được kết hôn vì coi nhau như ruột thịt. Từ đó, mỗi dịp hội làng, tế lễ, hai bên đều cử đoàn sang thăm hỏi, chia sẻ công việc, cùng nhau tế Thành hoàng và tuần tra đê điều.
Tình Lê
Nguồn: VietnamNet