Nhà rông văn hóa của người Brâu được Đảng, Nhà nước hỗ trợ đầu tư xây dựng

Trước đây, nhà ở truyền thống của người Brâu là những ngôi nhà sàn dài, nơi cư ngụ của cả đại gia đình. Cấu trúc nhà độc đáo với hai tầng sàn, sàn thấp dùng để giã gạo và nghỉ ngơi, sàn cao dùng để ngủ.

Mái nhà được trang trí công phu với những hoa văn đặc trưng như hình đầu chim, hom giỏ, mặt trời. Tuy nhiên, ngày nay, hầu hết người Brâu đã chuyển sang sống trong những ngôi nhà xây kiên cố do Nhà nước hỗ trợ theo các Chương trình mục tiêu quốc gia.

Bên cạnh nhà ở, nhà rông là công trình kiến trúc đặc biệt quan trọng trong đời sống văn hóa, tâm linh của người Brâu. Đây là nơi diễn ra các hoạt động sinh hoạt cộng đồng và các nghi lễ quan trọng của làng. Nhà rông truyền thống của người Brâu có cấu trúc độc đáo với mái cao, dốc, được trang trí công phu bằng các hoa văn khắc gỗ phong phú.

 Người Brâu biểu diễn nhạc cụ truyền thống

Trang phục truyền thống của người Brâu cũng mang đậm bản sắc riêng. Phụ nữ mặc váy ngắn (chơ lang) màu đen hoặc nâu xám, đàn ông đóng khố (chơ rái). Vào mùa lạnh, họ khoác thêm tấm đắp để giữ ấm.

Tuy nhiên, hiện nay, trang phục hiện đại đã dần thay thế trang phục truyền thống trong đời sống hằng ngày, người Brâu chỉ còn mặc trang phục truyền thống trong các dịp lễ hội đặc biệt.

Âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của người Brâu. Họ có nhiều nhạc cụ truyền thống, trong đó nổi bật nhất là cồng chiêng. Bộ cồng chiêng của người Brâu gồm nhiều chiếc với kích cỡ khác nhau, tạo nên âm thanh đặc trưng.
Ngoài ra, họ còn sử dụng các nhạc cụ như Tha (loại chiêng lớn), khèn và trống trong các dịp lễ hội, cưới hỏi. Âm nhạc cồng chiêng không chỉ là phương tiện giải trí mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, gắn kết cộng đồng và thể hiện bản sắc văn hóa độc đáo của người Brâu.

Đời sống tinh thần của người Brâu gắn chặt với nhiều lễ hội truyền thống. Nổi bật nhất là lễ hội cúng lúa mới (Bra Moóc), diễn ra vào cuối tháng 9 hoặc tháng 10. Lễ hội với nhiều nghi thức phong phú như tuốt lúa, làm cốm và ăn mừng.

Đây là dịp người dân thể hiện lòng biết ơn với thần linh và cầu mong một vụ mùa bội thu. Bên cạnh đó, người Brâu còn có nhiều lễ hội đặc sắc khác như: Lễ tỉa lúa, lễ mở cửa kho lúa, lễ cầu an, lễ ăn trâu mừng chiến thắng. Đặc biệt, lễ hội Bon-Xơ Ruk (lễ kiêng làng) được tổ chức khi cộng đồng gặp biến cố lớn như hỏa hoạn hay dịch bệnh.

Để thực hiện hiệu quả Dự án 6 về “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch”, Ban Dân tộc tỉnh Kon Tum đã phối hợp với các đơn vị liên quan, địa phương hỗ trợ thành lập và duy trì đội văn nghệ thôn của dân tộc Brâu.

Bên cạnh đó, còn hỗ trợ 2 bộ chiêng Tha, 2 bộ chiêng Goang và trang thiết bị phục vụ các sinh hoạt tại nhà rông cho dân tộc Brâu. Qua đó góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc, nâng cao đời sống tinh thần cho bà con.

Huyện Ngọc Hồi cũng đã xây dựng Đề án Đầu tư, bảo tồn và phát triển làng văn hóa du lịch cộng đồng dân tộc Brâu. Thông qua đề án, từng bước triển khai các giải pháp về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa của người dân tộc Brâu gắn với du lịch.

Ông Tống Văn Đồng, Chủ tịch UBND xã Pờ Y cho biết, những năm qua Đảng, Nhà nước rất quan tâm, với những chính sách hỗ trợ, thúc đẩy phát triển và bảo tồn văn hóa.

Đặc biệt, Đề án “Hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội dân tộc thiểu số rất ít người” dành cho người Brâu ở tỉnh Kon Tum đến năm 2025 đã hỗ trợ đầu tư sửa chữa, xây dựng nhà rông, phục hồi nhiều lễ hội văn hóa đặc sắc. Qua đó, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của cộng đồng người Brâu trên địa bàn.

 Phục dựng lễ trỉa lúa của người Brâu

“Các chính sách hỗ trợ đã góp phần nâng cao đời sống của cộng đồng người Brâu và giúp thế hệ trẻ hiểu được ý nghĩa, tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Từ đó, tích cực tham gia tuyên truyền, vận động người dân cùng tham gia”, ông Đồng chia sẻ.

Ông Nguyễn Chí Tường, Chủ tịch UBND huyện Ngọc Hồi cho biết: “Trong những năm qua, cấp ủy, chính quyền huyện Ngọc Hồi luôn dành sự quan tâm đặc biết đối với đồng bào Brâu.

Thể hiện bằng việc huyện phối hợp chặt chẽ với các cấp, ngành của tỉnh triển khai kịp thời các chính sách hỗ trợ cho đồng bào Brâu. Huyện cũng dành nhiều nguồn lực đầu tư, hỗ trợ và tuyên truyền, vận động để giúp đồng bào Brâu phát triển kinh tế, xã hội.

Với sự quan tâm đó, hiện nay đời sống của đồng bào Brâu đã đổi thay về mọi mặt, kinh tế phát triển, giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ, con em được học hành. Đặc biệt, với những giá trị văn hóa đặc sắc được gìn giữ của đồng bào Brâu, huyện đã định hướng và xây dựng làng Đăk Mế trở thành làng du dịch cộng đồng. Nhằm giúp đồng bào Brâu có thêm nguồn thu nhập và đặc biệt là quảng bá những giá trị văn hóa độc đáo đó đến với du khách gần xa”.

Ngọc Hòa

Báo Văn hóa - baovanhoa.vn - Đăng ngày 28/02/2025