Miếu thờ Ngư Ông được dựng cách đây khoảng hơn 600 năm, thời gian hình thành làng Nhượng Bạn trước đây. Ngư dân làng chài Nhượng Bạn, nay là xã Cẩm Nhượng từ bao đời nay coi cá voi là sự linh thiêng, may mắn. Ngư dân tôn kính gọi cá voi là Đức Ngư Ông, Đức Ngư Bà, Đức Cậu hay Đức Cô.

Nghĩa trang liền kề Miếu thờ Đức Ngư Ông là nơi là nơi yên nghỉ của gần 200 cá Ông, cá Bà, cá Cậu, cá Cô, được người dân thờ cúng như người thân trong gia đình.

Truyền thuyết kể lại rằng, vào thời vua Lê Thánh Tông, khi thuyền rồng của ngài đi qua vùng biển này thì gặp phải một trận bão lớn. Giữa tình thế nguy cấp, một cá Ông khổng lồ đã xuất hiện và ghé mạn đẩy thuyền vào bờ an toàn.

Vua Lê Thánh Tông sau tai kiếp đã sắc phong cá Ông là Nam Hải Nhân Ngư Tôn Thần, xuống chỉ cho dân địa phương lập đền tại nơi cá Ông đưa thuyền vào bờ để tôn vinh công đức.

Miếu Ngư Ông, đã trải qua nhiều lần trùng tu và được xây dựng lại sau chiến tranh. Ngôi miếu hiện tại được xây dựng trên nền đất cũ, bao gồm nghi môn, bái đường, hậu cung, có kết cấu đơn giản và uy linh, thể hiện tình cảm sâu sắc của người dân Cẩm Nhượng với biển trời và cá voi.

Nghĩa trang cá voi rộng khoảng 300 m2 mới được trùng tu, tấm bia cũ  được thay bằng tấm bia lớn màu xanh với phù điêu cá voi màu xám. Trong nghía trang có hơn 200 mộ cá.

Khi có cá voi chết, ban lễ nghi sẽ làm lễ xin thổ địa cho cá được an táng tại khu vực miếu. Người dân dùng nước sạch rửa cá, phun nước thơm, tưới rượu lên thân và khâm liệm. Nếu đầu cá có chữ thập, nghĩa là cá voi già, được đặt tên là Đức Cá Ông hoặc Đức Cá Bà. Những con không có chữ thập trên đầu thì phải tung đồng chinh đoán. Nếu ba lần hai đồng tiền đều là dương thì đặt lên là Đức Cậu. Nếu hai mặt đồng tiền đều lật mặt âm thì tên Đức Cô.

Cá voi mới chết sẽ chôn ngoài nghĩa trang, làm lễ cúng tế như người thường. Sau hai năm, khi "đoạn tang" ngư dân và ban quản lý miếu làm lễ bốc mộ cá, cải táng đưa xương vào chôn cất trong nghĩa trang. Mộ xây bằng xi măng như người, đặt bia khắc Đức Cá Ông, cá Bà hoặc Đức Cá Cậu, cá Cô cùng ngày mất và lư hương.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Một ngôi mộ Cá Voi mới chưa cải táng

Hàng năm, miếu Ngư Ông có nhưng ngày lễ lớn như Lễ Cầu Ngư ngày mồng 7 và mồng 8 tháng 4 Âm lịch, Lễ giỗ Đức Bà ngày 12 tháng 8 Âm lịch và Lễ giỗ Đức Ông, ngày 25 tháng 10 Âm lịch. Lễ hội Cầu ngư được tổ chức để cầu cho một năm đi biển mới may mắn, an toàn và cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Nghi lễ bao gồm có lễ Nghinh rước Nam Hải Đại Thần từ biển vào miếu trong tiếng trống và tiếng nhạc bát âm long trọng. Lễ hội chèo cạn và rước ngài trên đất liền, tôn vinh công đức Nam Hải Đại Thần, kết thúc là lễ rước linh vị Thần và Thả thuyền về biển, thể hiện lòng biết ơn đối với thần linh và biển cả.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lễ hội Cầu Ngư không chỉ là sự kiện tâm linh mà còn là dịp để người dân xã Cẩm Nhượng thể hiện lòng biết ơn, tôn kính với với thần linh, cầu mong an toàn, may mắn đồng thời lưu giữ và phát huy những giá trị văn hóa tâm linh, tín ngưỡng truyền thống của dân tộc.

Miếu Ngư Ông còn lưu giữ được 3 đạo sắc phòng thời Nguyễn. Năm 2007, miếu và nghĩa trang được xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh Hà Tĩnh. Năm 2021, Lễ hội Cầu ngư Nhượng Bạn được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Nguồn tư liệu: Du lịch Cẩm Xuyên