Theo các nguồn tư liệu còn lưu trữ, vào năm Thành Thái thứ 16, chùa được khởi dựng với kiến trúc kiểu chữ Môn. Do biến thiên của thời gian, ngôi chùa không còn giữ được kết cấu kiến trúc cổ ban đầu mà được trùng tu, tôn tạo theo kiểu chữ Đinh, kiểu kiến trúc mang đậm phong cách triều Nguyễn gồm 2 tòa bái đường và chính điện.

Chùa Biện Sơn nằm dưới những cây cổ thụ nhiều năm tuổi bao phủ một màu xanh kỳ vĩ. Từ xa có thể nhận thấy vẻ đẹp đầu tiên của ngôi chùa, đó chính là Tam quan. Tam quan được thiết kế theo kiểu trùng diên ba tầng 12 mái và được trang trí hết sức cầu kỳ, tinh xảo.

Từ Tam quan, theo đường nhất chính đạo xây kiểu đường bậc đá theo triền dốc thoai thoải. Chùa có bố cục kiến trúc kiểu nội công, ngoại quốc. Tòa tiền đường nằm phía trước, hai bên là hai dãy nhà hành lang nối với Hậu đường, hình thành kiến trúc chữ nhật bao quanh nhà thiêu hương kiểu chữ Quốc.

Trong chùa còn có Tổ Đường thờ Tứ Pháp và các vị tổ sư, trụ trì chùa, nhà thờ Mẫu như các ngôi chủa khác ở Việt Nam. Nằm ngay sau tòa thượng điện, chúng ta được chiêm ngưỡng một kiến trúc vô cùng độc đáo nữa, đó chính là tháp quay hay còn có tên gọi khác là cối kinh.

Chùa Biện Sơn còn bảo lưu được hơn 40 pho tượng cổ, các đồ thờ tự và cổ vật có giá trị. Tượng thờ được tạo tác rất đẹp, sơn son thếp vàng lộng lẫy, chau chuốt tỉ mỉ, mang đậm phong cách nghệ thuật thời Lê.

Chùa Biện Sơn nổi tiếng với tòa Bảo tháp bằng đồng nguyên khối nặng 12 tấn, một trong số Bảo tháp lớn nhất trong cả nước, lưu giữ nhiều xá lợi Phật và tượng Phật Hoàng Trần Nhân Tông bằng ngọc xanh nguyên khối…

Chùa Biện Sơn gây ấn tượng bởi cổng vào được xây dựng bằng chất liệu thô mộc, tự nhiên nhưng đường nét sắc sảo, chi tiết. Ảnh: Báo Vĩnh Phúc

Tam quan ngoại 

Tang giếng cổ được chạm khắc đặc biệt tinh xảo

Một góc bình dị, làng quê trong chùa

Chùa Biện Sơn trở thành điểm dừng chân, tham quan, nghiên cứu của đông đảo du khách trên lộ trình tìm về với cội nguồn dân tộc, là nơi diễn ra lễ hội sông Loan – núi Biện đậm đà bản sắc dân tộc, thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách, phật tử gần xa về chiêm bái, thưởng ngoạn.

Chùa Biện Sơn được xếp hạng di tích lịch sử cấp Quốc gia vào năm 1996.

Nguồn: Báo Dân Việt