Tứ Yên là vùng đất có bề dày lịch sử và truyền thống đấu tranh kiên cường. Theo truyền thuyết, vào thời Hùng Vương thứ XVIII, người dân nơi đây đã đồng lòng hưởng ứng Tản Viên Sơn Thánh đứng lên chống quân nhà Thục Phán.

Đến thế kỷ VI, thôn Yên Kiều thuộc xã Tứ Yên trở thành căn cứ địa quan trọng của vua Lý Nam Đế (húy Lý Bí, giai đoạn năm 503 – 548) trong cuộc kháng chiến chống quân Lương. Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, xã Tứ Yên là căn cứ huấn luyện của lực lượng du kích và bộ đội, lập nên nhiều chiến công vang dội, góp phần đánh bại các cuộc càn quét của thực dân.

Chính những dấu mốc lịch sử đó đã tạo nên truyền thống hào hùng của nhân dân Tứ Yên, đặc biệt là dân thôn Yên Kiều.

Chùa Sơn Long, một di tích lịch sử – văn hóa quan trọng, tọa lạc tại thôn Yên Kiều, xã Tứ Yên, huyện Sông Lô. Ngôi chùa được xây dựng trên một ngọn đồi nhỏ, bên dưới là đầm Miêng (hay còn gọi là hồ Điển Triệt) rộng gần 25 ha, nước trong xanh quanh năm. Xa xa, dòng sông Lô uốn lượn như một dải lụa bao quanh, tạo nên khung cảnh cổ kính, thanh tịnh.

Vị trí của chùa không chỉ mang vẻ đẹp tự nhiên mà còn có ý nghĩa lịch sử sâu sắc. Đây từng là căn cứ quan trọng của nhân dân ta dưới sự chỉ huy của vua Lý Nam Đế trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược nhà Lương vào thế kỷ VI. Những địa danh như Thành Lĩnh, đồi Ông Ngự, hóc Áo Trôi, Đồng Bịch vẫn còn lưu lại dấu tích lịch sử của cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm anh dũng.

Chùa Sơn Long thờ Phật theo dòng Thiền Đại thừa Việt Nam. Theo truyền thuyết, chùa được xây dựng từ thời Lý – Trần với quy mô bề thế. Kiến trúc xưa bao gồm ba tòa chính: tiền đường, thiên hương và thượng điện, liên kết thành hình chữ Công (工).

Phía sau thượng điện là nhà Tổ, còn bên trái tiền đường là nhà thờ Mẫu. Hiện vật tại di tích vẫn còn lưu giữ một số cổ vật giá trị như cây hương đá, bia đá, tượng đá, phản ánh sự tồn tại lâu đời của ngôi cổ tự.

Trải qua hàng trăm năm với những biến động lịch sử, chùa Sơn Long từng bị tàn phá nặng nề. Chính quyền địa phương cùng nhân dân xã Tứ Yên, những người con xa quê và sự tận tâm của sư cô Thích Đàm Minh đã phục dựng lại ngôi chùa trên nền đất cũ, khôi phục vẻ uy nghiêm, linh thiêng và trầm mặc vốn có.

Với giá trị lịch sử và văn hóa to lớn, chùa Sơn Long đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc xác nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh theo quyết định số 190/QĐ-UBND ngày 15 tháng 01 năm 2004.

Nguồn: Núi Sáng