Đình Mông Phụ,Đường Lâm thờ phụng Sơn Thánh Tản Viên

Đình Mông Phụ nằm ở trung tâm làng cổ Đường Lâm, nhìn hướng Tây Nam. Đình khởi dựng vào năm 1533 thời Vua Mạc Đăng Doanh và đã trải qua nhiều lần trùng tu tôn tạo. Đến nay ngôi đình mang phong cách kiến trúc và nghệ thuật điêu khắc đầu thế kỷ 19. Theo các văn bia, tài liệu còn lưu giữ được: năm 1858, triều vua Tự Đức, đình được tu sửa lớn. Gần đây, giai đoạn năm 2006 - 2008, đình cũng được tu sửa.

Đình thờ Thành hoàng làng là thần Tản Viên Sơn Thánh, vị thánh bất tử của người Việt (Tứ bất tử, làm Thành hoàng làng. Cùng với chùa Mía, đình Mông Phụ là một công trình kiến trúc có giá trị nghệ thuật ở làng cổ Đường Lâm.

Đình có bố cục mặt bằng kiểu chữ "Công" gồm: Nghi môn, sân đình, nhà Tả Hữu mạc và Đại đình. Bên ngoài đình phía tay phải từ đình nhìn ra có nhà Xích hậu, nơi tiếp khách và sắp lễ trước khi vào đình.

Tỏa Đại đình bao gồm Đại bái và Hậu Cung, nối với nhau bằng 1 gian Thiêu hương. Tòa Đại bái để thông phong, có lan can bằng con tiện bao quanh đến tường Hậu cung. Trong Đại bái đặt ban thờ Công đồng. Các mảng chạm khắc trang trí tập trung ở tòa Đại bái, theo chủ đề Tứ linh, Tứ quý, hoa lá cách điệu.

Đình hiện còn bảo lưu được rất nhiều hiện vật quý báu có giá trị như Hoành phi, câu đối, khánh đồng, khánh đá, lư hương và nhiều đồ tế khí khác. Đặc biệt là bức hoành phi với 4 chữ Hán: "Dũng cảm cả tưởng" do vua Thành Thái ban tặng cho làng sau một trận săn bắt cướp.

Đình hiện còn bảo lưu được rất nhiều hiện vật quý báu có giá trị. Một trong số ấy là bức hoành phi với 4 chữ Hán: "Dũng cảm cả tưởng" do vua Thành Thái ban tặng cho làng sau một trận săn bắt cướp.

Nghi môn: gồm bốn trụ vuông xây gạch, hai trụ lớn và hai trụ nhỏ. Bốn đầu trụ tạo tác lồng đền hình vuông có chạm nổi tứ linh, trên đỉnh hai trụ lớn có hai con sư tử ngồi nhìn ra phía giữa, đỉnh hai trụ nhỏ đội hai bình hoa. Ba mặt trụ có các câu đối chữ Hán chạm nổi.

Sân đình và Tả Hữu mạc: Sân đình rộng, lát gạch Bát Tràng, hai bên có Tả Hữu mạc, mỗi nhà có năm gian nhỏ. Đây là nơi thờ tổ tiên các dòng họ trong làng và người có công với làng…

Tòa Đại bái gồm năm gian hai chái. Hậu cung là một tòa nhà nối ba gian giữa của đình ngoài kéo dài ra phía sau kiểu chuôi vồ. Hai bên đình có hai cái giếng cổ (tục gọi là hai mắt rồng). Mái đình hình võng nhẹ, lợp ngói mũi hài, hai đầu nóc có chạm hình hai con rồng. Góc mái uốn ngược lên thành hình rồng.

Các vì kèo được thiết kế theo kiểu giá chiêng chồng rường, dựa trên sáu hàng chân. Những đầu dư của các xà ở gian chính và những kẻ hiên là những trọng điểm để trang trí. Những mô típ trang trí như rồng, hổ, cá, chim, hoa lá, mây,... đều được chạm nổi, chạm lộng hoặc chạm ren. Đình chính không có tường vách ngăn che, tất cả đều để trống, chỉ có một lan can có chấn song hình con tiện bao quanh ba mặt đến tường của Hậu cung.

Đình có sàn ở hai gian bên, ở gian giữa có cửa võng hình lưỡng long chầu nguyệt sơn son thiếp vàng. Một bàn thờ lớn trang trí bằng tượng rồng, hổ phù ngậm chữ "Thọ" (chữ Hán: 壽), mây...