Đình Thôn Giang, xã Viên Nội, thờ phụng vua Lý Nam Đế

Đình rất lớn một phần đã xây bê tông từ lâu, nhưng có đôi nghê đá cổ ở cổng rất đẹp. Đình thờ Lý Bí vua của nước Vạn Xuân.

Xã Viên Nội nằm ở phía tây bắc huyện Ứng Hòa, có 4 thôn là Thượng, Trung, Giang và Tiền. Xã có diện tích tự nhiên vào khoảng 4,12 km² với dân số 4.085 người (năm 2012). Phía đông và phía bắc giáp xã Viên An; phía tây là dòng sông Đáy, bên sông là xã Bột Xuyên (huyện Mỹ Đức); phía nam giáp xã Cao Thành.

Nằm dọc theo tuyến đê sông Đáy, địa bàn xã Viên Nội có điều kiện giao thông tương đối thuận lợi. Sông Đáy và tuyến đê của nó là hai tuyến giao thông thủy và bộ quan trọng giúp Viên Nội giao lưu với các vùng khác. Cả 4 làng của Viên Nội đều cư trú thành một dải bên tuyến sông Đáy, đây là vùng đất có độ nghiêng dần từ phía đê sông Đáy sang phía đông. Vì vậy, đất đai của xã khá thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp.

Lịch sử hình thành

Theo sách "Tên làng xã Việt Nam đầu thế kỷ thứ XX" (do Viện Hán Nôm biên soạn), xã Viên Nội thuộc tổng Viên Nội, huyện Chương Đức, phủ Ứng Thiên. Năm 1831, vua Minh Mạng chia lại địa giới hành chính, các phủ Ứng Hòa, Thường Tín, Hoài Đức trong đó có tổng Viên Nội thuộc tỉnh Hà Nội.

Năm 1888, triều đình nhà Nguyễn lập hai huyện Chương Đức và Mỹ Đức. Tổng Viên Nội huyện Chương Đức tách ra thành hai tổng thuộc hai huyện. Các xã ở bên kia sông Đáy được chuyển về huyện Mỹ Đức thành lập tổng mới vẫn lấy tên là Viên Nội. Xã Viên Ngoại thuộc tổng Văn La chuyển về cùng với 2 xã Viên Nội và Phù Yên lập thành tổng Viên Nội thuộc phủ Ứng Hòa.

Từ đó địa dư hành chính và tên gọi của Viên Nội cơ bản được giữ nguyên. Chỉ có trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, từ năm 1948, xã Viên Nội cùng với các thôn Phù Yên, Viên Ngoại hợp nhất thành xã Viên An. Đến năm 1956, xã Viên An được tách lại thành 2 xã là Viên An và Viên Nội.

Truyền thống yêu nước và tinh thần đấu tranh chống giặc ngoại xâm cũng là điểm nổi bật của mảnh đất Viên Nội. Đình thôn Thượng thờ Thượng Đẳng Lang Đô thống Đại Vương đời Hùng Vương thứ XVIII làm Thành Hoàng làng, đình thôn Giang thờ Vua Lý Nam Đế tức Lý Bí, vị vua sáng lập nhà Tiền Lý và nước Vạn Xuân trong lịch sử dân tộc – đều là những người có công với nước.