Quần thể Đền - chùa Phượng Vũ tọa lạc tại thôn Thọ Lộc, xã Minh Khai, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình, nay là xã Vũ Thư, tỉnh Hưng Yên. Đền thờ Quốc sư Từ Đạo Hạnh, Vua Lý Thần Tông, chùa thờ Phật và thờ Mẫu.
Cụm di tích Đền – Chùa Phượng Vũ có tuổi đời hơn 900 năm (dựng từ thời nhà Lý), gắn liền với huyền tích Quốc sư Từ Đạo Hạnh và Vua Lý Thần Tông.
Đền thờ thánh Lý Triều Quốc Sư Từ Đạo Hạnh quay về hướng nam, hướng của bát nhã, đền xây kiểu chữ nhất, ngay sau đền là cung cấm xây chữ đinh, tiếp theo là ngọn tháp liên hoa ba tầng. Ba công trình được xây trục thần đạo Bắc Nam.
Đền thời thánh Từ Đạo Hạnh với ba kiếp, vi tăng, vi đế, vi thần. Ngoài ra, đền còn phối thờ thêm ngài Tự Đạo Vinh là thân sinh của Đức Thánh Láng. Trong điện, cung cấm thời thánh còn rất nhiều đồ tế tự và một bát hương bằng đồng đen rất quý.
Chùa Phượng Vũ (còn gọi là chùa Múa) nằm trong cụm di tích đền chùa Phượng Vũ. Chùa có tên gọi như vậy vì tương truyền, khi thánh Láng Lý Triều Quốc Sư Từ Đạo Hạnh đến mảnh đất này dạy dân trồng cấy, ngài thấy có mảnh đất hình con chim Phượng xòe cánh múa, nhận thấy đất đắc địa, ngài bèn lập một ngôi chùa thờ Phật. Sau này, khi ngài hóa thánh, người dân biết ơn ngài nên lập nên điện thờ ngài.
Chùa Phật xây theo kiểu chữ đinh theo truyền thống của một ngôi chùa Phật Giáo Miền Bắc Việt Nam quay về hướng tây. Ngôi chùa xây vào cuối thế kỷ 17 quy mô khá nhỏ và đã xuống cấp, năm 2018 được sử gia trì của Tam Bảo, nhà sư trụ trì và dân làng đã xây dựng đại trùng tu được đại hùng bảo điện chùa Phật rất tráng lệ và uy nghiêm. Trong chùa Tam Bảo được bài trí gồm các bộ tượng Tam thế, Di Đà Tam Tôn, Pháp Hoa tam thánh, ngoài ra có những tượng Quan Âm Chuẩn Đề, Quan Âm Tọa Sơn,.....và Hai tượng Hộ pháp rất lớn, uy nghi bảo vệ cho chánh Pháp nhà Phật.















Lễ hội được tổ chức vào mùng 7 đến 10 tháng giêng hàng năm, hội có tổ chức nghi thức rước kiệu đi dưới nước, gồm ba kiệu là Song Loan, Long Đình và Kiệu Lễ. Theo tục lệ, ngày 26 tết trai tráng trong làng sẽ đăng ký với nhà chùa xin chân rước Kiệu.
Sang xuân, ngày 6 tết thì nhà chùa sẽ tổ chức dâng lễ thánh để xin bốc người rước kiệu, chỉ những người được thánh "chuẩn" sẽ được hầu rước kiệu thành. Ngày hôm trước (mùng 8 tháng giêng) thì các cụ cao niên trong lang và sư thầy lễ để cho các phù giá là trai tráng trong làng Thọ Lộc rước kiệu về đình làng Thọ Lộc và rước văn, sớ điệp về nhà ông trùm đám hội. Mùng 9 là chính hội thì lại rước kiệu từ đình ra chùa, lễ rước kiệu chùa Múa rất đặc sắc, nhất là có nghi thức quay kiệu và rước kiệu xuống sông ngay trong thời tiết đầu xuân giá rét.
Lương Hà
Nguồn: Báo Lao Động