Có phải người Hà Nội lúc nào cũng là sành ăn nhất. Những món ăn quê mùa, dân dã như khoai lang, sắn nướng, ngô luộc... vẫn được gìn giữ và ưa chuộng ở nơi phồn hoa “chẳng thiếu thứ gì” này. Và còn có hạt dẻ - món quà ưa thích của người Hà thành mỗi độ gió mùa về.

 

Mùa đông Hà Nội là mùa của ẩm thực, mùa của các món nóng thơm. Vào mùa đông, người ta thích thú hơn khi được ngồi xổm bên cạnh lò than với chảo hạt dẻ rang bên đường, quây quần cùng gia đình cạnh mâm cơm với đĩa xôi hạt dẻ, canh hạt dẻ hay hạt dẻ hầm nóng bở...

 

Trước đây, những người vùng nông thôn hay vùng núi có khoai, sắn cùng vài nắm hạt dẻ là thứ quà quen. Còn ngày nay, hạt dẻ được chế biến thành nhiều món hấp dẫn khác nhau, có thể làm nguyên hạt (rang, luộc, hầm) cũng có thể chế biến thành các loại thực phẩm hấp dẫn như kem hạt dẻ, bánh quy hạt dẻ hay xôi nấu kèm hạt dẻ...

 

 

Hãy thử một lần dọc theo những đường phố ở Hà Nội vào mấy ngày đầu đông, từ những con phố cổ như Hàng Bạc, Tô Tịch, Hàng Than đến những đường phố ngoại thành sầm uất hơn như phố Huế, Láng, Nguyễn Trãi... đâu đâu ta cũng dễ dàng bắt gặp những bà, những chị bên bếp than đỏ rực với chảo hạt dẻ rang.

 

 

Âm thanh lách tách với mùi thơm thoang thoảng từ chảo hạt dẻ rang dường như khiến vỉa hè Hà Nội rộn rã và ấm cúng lạ thường.

 

 

Dừng lại bên góc đường Láng quen thuộc và mua nắm hạt dẻ rang còn nóng hổi. Chị bán hàng vừa chăm chú rang vừa hướng dẫn: "Với hạt dẻ để rang, ngon nhất là hạt tròn, to và được lấy ra từ những quả dẻ thu hoạch đúng độ chín. Trước khi đem rang, cần luộc cho thật kỹ hạt dẻ mới chín và bở. Nếu muốn dễ bóc và trông đẹp hơn, trước khi luộc, người ta có thể lấy đầu dao nhọn khía những vạch nhỏ quanh hạt. Dùng cát để rang sẽ làm hạt chín đều và không bị cháy.

 

 

Rang hạt dẻ cần có kinh nghiệm, phải biết nhìn màu, độ nảy, mùi thơm và nghe tiếng kêu khi hạt chín để dừng lửa đúng lúc. Nên dùng chảo to và đáy sâu để rang, khi rang đảo nhanh, đều tay, đảo qua lại vòng tròn thì hạt sẽ chín đều hơn"...

 

 

Một nắm hạt dẻ nóng bỏ vào túi áo khoác sẽ thấy ấm hơn trong cái lạnh mùa đông. Lúc lấy hạt ra đều nghe được âm thanh lạo xạo va chạm của những hạt và cảm nhận hơi ấm trong lòng bàn tay.

 

Ăn hạt dẻ cũng cần phải có cách. Cầm một nắm hạt dẻ còn nóng, tách đôi lớp vỏ và cho phần thịt vào miệng. Hạt dẻ rang ngon sẽ có mùi thơm đặc trưng, vị bùi béo và ngọt. Và có lẽ hạt dẻ còn ngon hơn bởi cái “bụi” trong cách bán và thưởng thức: bên lề đường đông người qua lại, dưới ánh điện vàng, trong từng cơn gió lạnh đầu đông...

 

 

Hạt dẻ có ở nhiều nơi, trên các vùng núi cao hay vùng thảo nguyên. Nhưng hạt dẻ ngon mà nổi tiếng nhất thì chỉ có Trùng Khánh - Cao Bằng. Hạt dẻ Trùng Khánh to, có vỏ lụa rất mỏng, có thể bóc được, hạt màu vàng sẫm, bùi và thơm ngậy đặc biệt.

 

 

Giờ đây người ta có thể mua và thưởng thức hạt dẻ ở bất cứ nơi đâu, từ gánh hàng vỉa hè đến những nhà hàng sang trong, món hạt dẻ đã trở thành món đặc sản mà nhiều vị khách Tây - ta đều ưng ý. Và mùi thơm nồng từ nắm hạt dẻ rang đã trở thành hương vị đặc trưng của mùa đông Hà Nội, là nỗi nhớ của những người đi xa.