Đồi Bích Sơn nằm ở xã Gia Vân (Ninh Bình). Trên đồi có ngôi đền Bích Sơn (thường gọi là đền Lim) hàng trăm năm tuổi, cổ kính và linh thiêng. Nơi đây, còn có quần thể cây lim xanh hơn 600 năm tuổi được dân làng xem như “báu vật”, bảo vệ từ đời này qua đời khác.

Theo người dân địa phương, đền Bích Sơn được dân làng lập lên vào khoảng thế kỷ XVIII, là nơi thờ thánh và chúa Thượng Ngàn. Đến năm 1916, người dân xây dựng thêm ngôi đền nhỏ thờ mẫu.

Về quần thể lim xanh cổ thụ, không ai xác định được chính xác thời điểm xuất hiện. Theo các bậc cao niên trong làng, những cây lim này đã tồn tại từ khi lập làng, với tuổi đời ước tính hơn 600 năm.

Những “cụ lim” cao khoảng 40m, tán rộng, xanh tốt quanh năm. Thân cây xù xì, nhiều cây phải 2-3 người ôm mới xuể. Rễ cây bám sâu vào lòng đồi Bích Sơn, có cây rễ nổi trên mặt đất, đan xen vào nhau như những tấm lưới.

Ông Lê Đức Yên (70 tuổi), thủ từ đền Bích Sơn, cho biết: “Đền được người dân tin là rất linh thiêng, là nơi bà con địa phương và du khách thập phương đến chiêm bái, cầu bình an. Hằng năm, vào tháng 8 âm lịch, tại đền diễn ra lễ Thánh Trần, tháng 3 là lễ Thánh Mẫu, gắn với quan niệm ‘tháng 8 giỗ cha, tháng 3 giỗ mẹ’”.

Ông Yên cũng cho biết, trước đây quần thể lim có 7 cây, nhưng do sạt lở đất đồi khiến 1 cây bị bật gốc. Hiện nay còn 6 cây, phân bố quanh khu đền: 2 cây trước cửa, 2 cây bên hông và 2 cây phía sau.

Cũng theo ông Yên, qua nhiều thế hệ, người dân làng Bích Sơn luôn thay nhau gìn giữ quần thể lim xanh quý giá này. “Trước đây, bố tôi là thủ từ, nay đến lượt tôi. Không chỉ gia đình tôi mà cả làng đều chung tay bảo vệ những ‘cụ lim’, không để mất dù chỉ một cành cây”, ông nói.

Ông Trần Ngọc Hiệp, trưởng thôn Bích Sơn, cho biết: “Suốt hàng chục đời, người dân trong thôn luôn coi quần thể ‘cụ lim’ như báu vật. Ngôi đền và những cây lim cổ thụ không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn là biểu tượng cho sự phát triển của làng qua nhiều thế hệ”.

Cũng theo ông Hiệp, trải qua hàng trăm năm, nhiều lần cành lim bị mục, bị bão làm gãy đổ nhưng chưa bao giờ rơi trúng đền. 

Năm 2016, quần thể 6 cây lim xanh này được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là “Cây di sản Việt Nam”. Từ đó, giá trị của những cây lim càng được nâng cao và nhiều người biết đến quần thể đặc biệt này.

Hiện nay, xung quanh đồi Bích Sơn có nhiều cây lim nhỏ mọc lên từ những hạt lim rơi xuống. Những cây lim con này đang phát triển và dần bao bọc cả quả đồi, màu xanh phủ kín, che chở cho ngôi đền cổ.

Người dân gìn giữ, bảo vệ và xem những cây lim như "báu vật" của làng

Bộ rễ cây lim vững chắc trên mặt đất

Thân cây xù xì với những u lớn

Trải qua hàng trăm năm, những cụ lim vẫn trường tồn cùng với sự phát triển của làng

Trần Nghị

Nguồn: Báo VietnamNet