Đình Tiên Lữ xã Tiên Lữ, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc, nay là xã Tiên Lữ, tỉnh Phú Thọ thờ phụng tam vị thành hoàng là Đông Nha Tam vị Đại Vương, những người có công đánh đuổi quân Chiêm Thành trong trận Đầm Hồng.
Đình làng Tiên Lữ được xây dựng từ thời Lê Trung Hưng (1834), gồm có nghi môn, sân đình, hai nhà tả vu, hữu vu và Đại đình. Đình thờ ba vị thần có danh hiệu là Đông Nha Tam vị Đại Vương (còn gọi là chàng Cả, chàng Hai và chàng Ba, đều họ Trần). Các vị thần đã có công lớn trong cuộc chiến chống giặc Chiêm Thành vào cuối thế kỷ XIV (1376 - 1396) của nhà Trần.





\





Tòa đại đình có kết cấu hình chữ Nhất, 5 gian 2 dĩ, kiến trúc rất đặc sắc với 4 mái uốn đầu đao với tán mái rất rộng. Bờ nóc đắp Lưỡng long chầu Nhật, đầu bờ nóc đắp nổi con kìm kiểu đầu rồng, khuỷu bờ dải gắn nghê chầu, các đầu đao gắn đầu rồng và vân mây cách điệu. Trên mái sau xây lên 1 tầng lâu, đây là nóc của gác lửng trong gian chính điện. là gian Hậu cung. Các gian chính điện xây thụt vào trong cho hàng hiên, lắp bộ cửa bức bàn.
Tòa Đại đình có các vì kèo kiểu “chồng rường, giá chiêng, kẻ truyền, xà nách. Được dựng trên 48 cột cái và cột quân hoàn toàn bằng gỗ lim. Gian chính điện phần sau có kết cấu đặc biệt, đó là một gác lửng, được xây lên thành tầng lâu, đây là gian Hậu cung (Cung cấm), bộ vì được nối với kẻ truyền và xà ngang của 2 bộ vì gian chính điện. Trong gian chính điện bày ban thờ Công đồng, trong Hậu cung bày ban thờ, ngai thờ và bài vị của Tam vị Thành hoàng.
Các cấu kiện bộ khung đình như kèo, bẩy, câu đầu đều được chạm khắc công phu theo các chủ đề Tứ linh, tứ quý, trong đó các hình tượng rồng, phượng là chủ đạo. Rồng được chạm khắc trên các cốn, mê, đầu dư câu đầu, kẻ hiên.
Những mảng chạm khắc thể hiện các đề tài truyền thống như “long mã phụ đồ” (rồng cõng kinh) và “phượng càn thư” (phượng vờn sách) không chỉ là tác phẩm nghệ thuật đặc sắc mà còn thể hiện tư tưởng và tín ngưỡng dân gian sâu sắc về trí tuệ và quyền uy.
Gian chính điện treo bộ cửa võng rất đẹp, chạm khắc theo chủ đề tứ linh, tứ quý, với các đề tài như Lưỡng long Chầu Nhật, Lưỡng long và Hổ phù cùng Đại tự.
Đình còn giữ 7 sắc phong từ thời Nguyễn và các cổ vật có giá trị khác như long ngai, bài vị, hoành phi, câu đối, đôi hạc thờ, bộ bát bửu, chấp kích và các đồ tế tự khác.
Đình Tiên Lữ được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia từ năm 2000.
Nguồn: Báo Dân Việt