Không gian sông nước đặc sắc

Sở hữu hơn 2.300 con sông có độ dài hơn 10km, đất nước ta là nơi hội tụ của nhiều không gian sông nước đặc sắc suốt từ bắc vào nam. Ở đó, vẻ đẹp thủy văn của những dòng sông hòa quyện ngọt ngào cùng giá trị văn hóa, lịch sử của những làng nghề truyền thống, di tích lịch sử, lễ hội dân gian và đời sống cộng đồng dân cư ven bờ, góp phần hình thành hệ sinh thái trải nghiệm phong phú, giàu màu sắc. Tận dụng tiềm năng dồi dào đó, những năm qua, nhiều địa phương đã xây dựng nhiều sản phẩm du lịch đường sông hấp dẫn.

Hà Nội khai thác tuyến du lịch sông Hồng gắn với các làng nghề và không gian văn hóa ven sông. Huế phát triển các tour du ngoạn sông Hương kết hợp thưởng thức ca Huế, cảm nhận nhịp sống chậm rãi của vùng đất di sản. Tuyên Quang thu hút du khách với hành trình khám phá dòng Nho Quế giữa hẻm vực Tu Sản kỳ vĩ; còn Đồng bằng sông Cửu Long ghi dấu ấn bằng văn hóa chợ nổi, đời sống sông nước miệt vườn…

Một “điểm sáng” trong phát triển du lịch đường sông phải nhắc đến là Thành phố Hồ Chí Minh-nơi đang có tới hơn 60 chương trình tour, tuyến du lịch sông nước được vận hành, với nhiều phương tiện phục vụ đa dạng, từ ca-nô, du thuyền, tàu gỗ du lịch tới bus sông, tàu nhà hàng, tàu lưu trú…

Đầu tháng 6/2026, LuxGroup chính thức ra mắt sản phẩm du lịch đường sông Amiral Cruises for Presidents, với mục tiêu biến sông Sài Gòn thành “sân khấu văn hóa” của thành phố, nơi du khách có thể trải nghiệm lịch sử, nghệ thuật, ẩm thực và đời sống Nam Bộ. Du thuyền vận hành nhiều hành trình khác nhau, từ các tour khám phá đô thị đến các tuyến kết nối với rừng ngập mặn Cần Giờ, vịnh Ghềnh Rái và biển Vũng Tàu.

Được biết, đây là bước khởi đầu cho kế hoạch xây dựng hạm đội 10 du thuyền hạng sang với tổng mức đầu tư khoảng 38 triệu USD. Trong giai đoạn 2027-2028, doanh nghiệp dự kiến đưa vào hoạt động du thuyền nghỉ đêm 50 ca-bin, khai thác các hành trình 1-3 đêm kết nối sông Sài Gòn-Mê Công-Campuchia.

Cũng trong tháng 6, Chi hội Du lịch Đường thủy Thành phố Hồ Chí Minh, trực thuộc Hiệp hội Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh đã chính thức được ra mắt, nhằm liên kết các doanh nghiệp để cùng nhau xây dựng sản phẩm, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường khách. Đây được xem là những tín hiệu tích cực, hứa hẹn nhiều bứt phá cho du lịch đường sông Việt Nam thời gian tới.

Biến những dòng sông thành điểm đến hấp dẫn

Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn đã xác định nhiệm vụ cần “tập trung đầu tư một số cảng biển và cảng thủy nội địa chuyên dùng tại các địa bàn có điều kiện thuận lợi phát triển du lịch đường biển và đường sông”.

Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 cũng nhấn mạnh cần tập trung phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái dựa trên lợi thế về tài nguyên tự nhiên, trong đó có du lịch sông, hồ.

Đây là những định hướng chiến lược cho thấy du lịch đường sông luôn được coi là một trong những trọng điểm phát triển của ngành công nghiệp không khói Việt Nam.

Thời gian qua, sự xuất hiện của nhiều sản phẩm mới cùng sự tham gia của các doanh nghiệp cho thấy du lịch đường sông ngày càng được quan tâm đầu tư và khai thác bài bản hơn. Song, xét trên bình diện chung, dễ nhận thấy, những kết quả đạt được vẫn còn thấp so với tiềm năng.

Nguyên nhân được chỉ ra là do cơ sở hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ du lịch đường sông còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu đón khách; thiếu cơ chế, chính sách thu hút đầu tư từ các nguồn lực xã hội; các điểm đến, sản phẩm bổ trợ hai bên bờ sông còn đơn điệu, thiếu sức hút và tính kết nối, dẫn đến chưa tạo thành những tuyến du lịch hoàn chỉnh.

Để khơi thông dòng chảy du lịch đường sông, giải pháp quan trọng là phải có chiến lược và quy hoạch phát triển tổng thể, phù hợp với từng vùng sông, từng địa hình trong từng thời kỳ và đồng bộ với các quy hoạch của ngành du lịch.

Tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế Du lịch (Hiệp hội Du lịch Việt Nam) cho rằng, trọng tâm là cần xây dựng, nâng cấp các bến tàu, cầu cảng chuyên dụng đạt chuẩn kỹ thuật, có khu vực chờ, bãi đỗ tàu, nhà vệ sinh và các tiện ích hỗ trợ du khách; đa dạng hóa các phương tiện vận tải khách du lịch, từ tàu thuyền truyền thống đến tàu du lịch cao cấp, bảo đảm an toàn tuyệt đối và chất lượng dịch vụ trên các phương tiện; chú trọng xây dựng hệ thống giao thông liên kết giữa đường thủy và đường bộ, giúp du khách dễ dàng tiếp cận các điểm du lịch ven sông.

Bên cạnh đó, các địa phương nên áp dụng mô hình đầu tư kết hợp công-tư để thu hút vốn từ doanh nghiệp vào xây dựng, nâng cấp kết cấu hạ tầng, giúp giảm gánh nặng ngân sách nhà nước. Ông Tuấn cũng đặc biệt lưu ý vấn đề kiểm soát ô nhiễm môi trường nhằm bảo đảm sức hấp dẫn của du lịch đường sông.

Nhìn sang một số quốc gia có thương hiệu về phát triển du lịch đường sông, có thể thấy nơi nào cũng cố gắng tìm kiếm những công thức riêng để các dòng sông có thể “hát” giai điệu của riêng mình.

Tiêu biểu như tại Bangkok (Thái Lan), sông Chao Phraya từ xuất phát điểm là tuyến giao thông đường thủy đã trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc khi kết nối với các công trình di sản, không gian văn hóa, tổ hợp mua sắm, giải trí ven sông.

Hành trình khám phá sông Nile cũng đặc biệt ấn tượng khi du khách có thể lựa chọn tham quan hàng loạt di sản của nền văn minh Ai Cập cổ đại hay tìm hiểu thiên nhiên hoang dã…

Đây là những gợi mở thiết thực để Việt Nam phát triển các sản phẩm du lịch đường sông đặc thù dựa trên những giá trị riêng về văn hóa, lịch sử, hệ sinh thái tự nhiên.

Theo chuyên gia du lịch, Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Văn Đính, du lịch đường sông Việt Nam có thể phát triển theo ba nhóm sản phẩm, bao gồm: du lịch tham quan đường sông kết hợp ngắm cảnh, khám phá các điểm đến ven bờ, tham gia hoạt động lễ hội sông nước; du lịch nghỉ dưỡng trên sông gắn với tàu thủy du lịch, nhà hàng nổi, khách sạn nổi và du lịch mạo hiểm.

Các chuyên gia gợi ý, tùy vào từng loại hình, cần đa dạng hóa trải nghiệm để tạo những điểm nhấn đáng nhớ, chẳng hạn với du lịch sinh thái: kết hợp du lịch trên sông với khám phá rừng ngập mặn, các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia ven sông; với du lịch cộng đồng: kết hợp trải nghiệm cuộc sống người dân vùng sông nước, tham gia các hoạt động sản xuất nông nghiệp, đánh bắt cá, tìm hiểu văn hóa, phong tục tập quán địa phương; hay với du lịch văn hóa: kết hợp tham quan di tích, thưởng thức nghệ thuật và ẩm thực bản địa…

Đây cũng chính là “chìa khóa” để gia tăng giá trị cho mỗi hành trình du lịch đường sông, biến mỗi dòng sông thật sự trở thành điểm đến hấp dẫn, nơi du khách muốn nán lại lâu hơn để lắng nghe những câu chuyện mà dòng sông chuyên chở.

Đắc Linh

Nguồn: Báo Nhân Dân