Chiều 5/11, tại Kỳ họp lần thứ 11 của Ủy ban Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương của UNESCO (MOWCAP), diễn ra ở Jakarta (Indonesia), hai hồ sơ của Việt Nam gồm “Văn bia Phố Hiến” (tỉnh Hưng Yên) và “Ma nhai trên núi Non Nước” (tỉnh Ninh Bình) chính thức được thông qua, ghi vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Kỳ họp có sự tham dự của hơn 150 đại biểu đến từ 24 quốc gia thành viên. Đoàn Việt Nam gồm đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban UNESCO Việt Nam, Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia cùng đại diện lãnh đạo và cộng đồng các địa phương có di sản của hai tỉnh Hưng Yên và Ninh Bình.

Sau ba ngày làm việc, MOWCAP đã bỏ phiếu thông qua 21 trong tổng số 24 hồ sơ đề cử ghi danh. Hai hồ sơ của Việt Nam được đánh giá đáp ứng các tiêu chí về tính xác thực, toàn vẹn, độc bản, có ý nghĩa ở tầm khu vực, đồng thời có kế hoạch bảo quản, quản lý và tiếp cận khả thi.

Văn bia Phố Hiến - dấu tích của thương cảng quốc tế

Di sản tư liệu “Văn bia Phố Hiến” gồm 41 văn bia chữ Hán và chữ Nôm, có niên đại từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XX, hiện lưu giữ tại các di tích thuộc Di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên.

Những văn bia này được cộng đồng gìn giữ nguyên trạng qua nhiều thế kỷ, phản ánh lịch sử phát triển của Phố Hiến, một thương cảng quốc tế từng giữ vị trí quan trọng trong hoạt động giao thương tại khu vực châu Á.

Những tấm văn bia cổ tại Phố Hiến lưu giữ tư liệu về lịch sử giao thương, văn hóa và đời sống tín ngưỡng của thương cảng quốc tế một thời.

Hình thành từ thế kỷ XVI và đạt thời kỳ cực thịnh vào thế kỷ XVII, Phố Hiến từng là trung tâm văn hóa, thương mại lớn, thu hút thương nhân đến từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hà Lan, Bồ Đào Nha và Anh.

Không chỉ ghi lại hoạt động giao thương, các văn bia còn phản ánh quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa, sự hòa hợp giữa các tôn giáo, tín ngưỡng trong cộng đồng cư dân người Việt và người nước ngoài.

Đáng chú ý, 9 tấm bia tại Văn Miếu Xích Đằng thể hiện truyền thống hiếu học của người Hưng Yên. Một số văn bia còn ghi nhận sự đóng góp của phụ nữ trong đời sống tinh thần, tín ngưỡng tại Phố Hiến.

Đây là nguồn tư liệu quan trọng phục vụ nghiên cứu lịch sử đô thị, ngoại giao văn hóa, kinh tế và giao lưu hàng hải trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Ma nhai núi Non Nước - những trang sử khắc trên đá

Di sản tư liệu “Ma nhai trên núi Non Nước” gồm 43 bản văn khắc trực tiếp trên vách đá tại Di tích lịch sử và danh thắng quốc gia đặc biệt núi Non Nước, tỉnh Ninh Bình.

Các bản khắc có niên đại từ thế kỷ XIV đến thế kỷ XX, sử dụng chữ Hán, chữ Nôm và chữ Quốc ngữ. Nội dung gồm nhiều thể loại như ngự bút, bia ký, thơ văn, đề từ do các vị vua, quan lại, danh nhân, nhà văn hóa và nhà thơ lưu lại.

Ma nhai trên núi Non Nước (Ninh Bình) gồm 43 bản văn khắc trên vách đá, có niên đại từ thế kỷ XIV đến thế kỷ XX.

Những tác phẩm này được các nghệ nhân khắc trên đá bằng kỹ thuật điêu khắc truyền thống, mang giá trị độc bản, không thể thay thế.

Nội dung các bản ma nhai phản ánh lịch sử dựng nước, giữ nước của dân tộc, đồng thời cung cấp tư liệu về sự giao lưu và tiếp biến văn hóa ở Đông Á, đặc biệt là hiện tượng Tam giáo đồng nguyên giữa Phật giáo, Đạo giáo và Nho giáo, kết hợp với tín ngưỡng bản địa Việt Nam.

Di sản cũng góp phần làm rõ lịch sử văn học Việt Nam thời trung đại trong dòng chảy văn học chữ Hán khu vực Đông Á.

Đáng chú ý, một số bản khắc ghi nhận sự tham gia của phụ nữ trong các hoạt động xã hội, tôn giáo qua nhiều giai đoạn lịch sử, cho thấy những biểu hiện của bình đẳng giới tại Việt Nam từ thời trung đại.

Với việc hai di sản mới được ghi danh, Việt Nam hiện có 13 di sản tư liệu được UNESCO ghi danh, gồm 4 di sản tư liệu thuộc Danh mục thế giới và 9 di sản tư liệu thuộc Danh mục khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Kết quả này đóng góp vào việc thực hiện mục tiêu tại Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó đặt mục tiêu phấn đấu có thêm 5 di sản văn hóa được UNESCO công nhận, ghi danh đến năm 2030 và 10 di sản đến năm 2045.

Hà Phương/VOV.VN - Ảnh: Cục Di sản Văn hoá

Nguồn: VOV