Đền Mẫu - thị trấn Hưng Hóa

Vào cuối thế kỷ thứ III trước công nguyên, Thục Phán lên ngôi Vua hiệu là An Dương Vương đặt tên nước là Âu Lạc. Đất nước Âu Lạc bị quân Triệu Đà xâm lược, nhân dân Âu Lạc và các tướng lĩnh yêu nước đã nổi dậy chống giặc ngoại xâm. Tại mảnh đất Trúc Hoa Nham đậu (Làng Chúc Phê trước kia) nay là khu Chúc Phê, thị trấn Hưng Hoá có 02 Vợ chồng ông Hồ Văn Quảng và bà Phùng Thị Ái đã sinh được 02 người con đó là Hồ Thiên Hương và em trai là Hồ Tông. Hai chị em sớm có trí rửa hận nước, trả thù nhà và sớm làm quen với binh đao, gươm giáo. Lớn lên hai chị em tham gia vào nghĩa quân của Vua Thục Phán chiêu binh đánh giặc tại miền Hữu ngạn sông Hồng.

Bà Hồ Thiên Hương mưu trí, gan dạ, đánh giặc tài tình nên đã trở thành tướng tài của Vua An Dương Vương và của đất nước Âu Lạc. Bà đã vận động nhân dân làng Chúc Phê ủng hộ lương thực, cơm nắm, bánh giầy, cá kho… đem tiếp tế cho nghĩa quân của Đinh Công Tuấn để đánh giặc giải vây cho nghĩa quân ở bên Á (nay là xã Bản Nguyên, huyện Lâm Thao).

Nhờ có sự giúp đỡ về lương thực và mưu trí đánh giặc tài tình của bà mà nghĩa quân của Đinh Công Tuấn đã thoát khỏi vòng vây của quân giặc. Bà đã được Vua An Dương Vương ban thưởng cho một ngựa chiến Bạch Mã.

Sau khi bà viên tịch, để tri ân công trạng và ghi nhớ công lao đánh giặc của bà Vua Lê đã sắc phong cho bà là nữ tướng Hồ Thiên Hương và giao cho nhân dân làng Chúc Phê dựng thành đền thờ, có trách nhiệm trông nom và thờ cúng. Từ đó đến nay nhân dân ta thường gọi là Đền Mẫu (Đền Nhà Bà).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Năm 2017 UBND tỉnh Phú Thọ cho phép UBND thị trấn Hưng Hóa lập dự án tu bổ, tôn tạo di tích cấp quốc gia Đền mẫu với tổng kinh phí trên 12 tỷ đồng từ nguồn vốn xã hội hóa của nhân dân. Đến nay các hạng mục của công trình đã hoàn thành và được đưa vào sử dụng, trở thành nơi sinh hoạt tâm linh của nhân dân và du khách thập phương; đồng thời cũng là nơi giáo dục tuyền thống yêu nước chống giặc ngoại xâm của cha ông ta đối với thế hệ trẻ.