Đền Tân Trăn được khởi dựng vào thời Lê thế kỷ XVIII, ban đầu Đền có quy mô lớn gồm tiền tế 03 gian, Tiền đường 03 gian, Hậu cung 03 gian, phía trước có 03 gian Nhà khách và cầu đá đi vào. Trong khuân viên Đền rất đẹp và thoáng. Ngày 26/6/1949 (âm lịch) giặc Pháp bất ngờ tập kích vào Đền Tân Trăn từ nhiều phía và đền bị giặc Pháp phá, rỡ toàn bộ mang về xây bốt.

Hòa bình lập lại đến năm 1993 nhân dân thôn Phú Thọ dựng lại với quy mô nhỏ để có nơi thờ tự. Đến năm 2001 công trình được dựng lại gồm Tiền đường 3 gian 2 dĩ tiền đường, Hậu cung 3 gian, kiến trúc chứ Đinh, quay theo hướng Tây.

Năm 2009 được sự quan tâm của chính quyền địa phương , nhà khách 3 gian được khôi phục ở phía Nam khu Đền.

Trải qua nhiều biến thiên của cuộcc sống, các hạng mục của Đền đã xuống cấp nghiêm trọng, không đảm bảo cho việc lưu giữ, bảo tồn những giá trị lịch sử, văn hóa, cũng như đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của người dân.

Năm 2019 và năm 2022 ngôi Đền được khởi công xây dựng, với tổng kinh phí đầu tư cả hai lần là trên 1,4 tỷ đồng  từ nguồn tiền công đức, đóng góp của nhân dân địa phương, các gia đình và các nhà hảo tâm.

Hiện Đền có quy mô gồm tiền tế 3 gian, Tiền đường 2 gian, Hậu cung 3 gian. Đền được xây dựng theo kiến trúc cổ, giữ nguyên nét truyền thống và bảo tồn được nét thuần phong mỹ tục vốn có, đây là dự án bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị khu di tích lịch sử đền Tân Trăn thôn Phú Thọ, nhằm tôn vinh những giá trị văn hoá mà ông cha đã tạo nên đã truyền đời trong lịch sử; đồng thời nhắc cho các thế hệ sau hiểu biết thêm về truyền thống ngàn xưa của các bậc tổ tiên, từ đó mà tự hào, phát huy, thực hiện tốt chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, ra sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

Ảnh tư liệu: Nguyễn Huân/Đền Miếu Việt

Đền Tân Trăn thờ thành hoàng làng là Lã Nam Để Đế Đại Vương, thần có công an dân, âm phù vua  Lý Anh Tông đánh giặc ở sông Bạch Đằng mang Đại binh, xa giá nghỉ chân ở đền Tân Trăn, được Thần Linh phù hộ đánh tan giặc Tống, nhà vua phong sắc cho Đền là thượng đẳng tối linh từ. Đền phối thờ vị Tràng Đại Vương, có công lập xóm làng, mở trường dạy học, phò vua giúp nước đánh tan giặc Tùy xâm lược, vào thế kỷ thứ 7.

Vua Lý Anh Tông đã sắc cho phép dân làng Phú Thọ lấy ngày 8/4 hàng năm là ngày lễ hội để tế thần. Đền rất linh thiêng, 13 thôn xin duệ hiệu của thần để thờ là thôn: Quảng Nạp, Tuyên Bá, Lĩnh Mai, Thanh Gia,Quảng Bố xã Quảng Phú, thôn Ngọc Trì xã Bình Định; thôn Phú Dư, Đỗ Xá, Lang Pháp, Thủ Pháp, Quỳnh Bội, Đại Bái huyện Gia Bình, thôn Sầm Khúc tỉnh Hưng Yên.

Trong lễ hội, phần lễ được tổ chức tế tự theo các nghi thức truyền thống trang nghiêm, phần hội với các trò chơi dân gian hấp dẫn đã thu hút đông đảo nhân dân tham gia. Lễ hội truyền thống góp phần giữ gìn và củng cố truyền thống văn hoá tốt đẹp của địa phương.

Đền Tân Trăn đã được UBND tỉnh Bắc Ninh ra Quyết định xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa. Tại Quyết định số 97/QĐ-UBND ngày 18/01/2010.

Ảnh: Nguyễn Huân/Đền Miếu Việt

Nguồn: Cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh