Đền Thọ Trai có từ lâu đời, đến thời Lê thế kỷ thứ 17 – 18, đền được tôn tạo, mở rộng. Năm 1927, trong một trận bão lớn, ngôi đền bị sập đổ. Đến năm 2005, nhân dân địa phương đã công đức xây dựng lại ngôi đền mới trên nền xưa.

Theo truyền tích của địa phương, làng Thọ Trai có từ thời Hùng Vương là nơi Thánh Gióng đánh giặc Ân, khi đại binh của Thánh qua đây được nhân dân nấu cơm cho ăn. Dấu chân ngựa của Thánh Gióng còn in trên phiến đá phía Tây đầu làng. Khi Thánh bay về trời, tại đây dân làng Thọ Trai đã lập đền thờ Phù Đổng Thiên vương.

Ngôi đền mới tọa lạc trên khuôn viên rộng lớn đầu đường vào khu phố, bao gồm Nhà Tiền tế, Hậu cung và công trình phụ. Hai bên có hồ phong thủy rộng và vườn cây xanh bao bọc.

Tam quan của đền được xây dựng theo kiến trúc cổ với một cổng chính, hai cổng phụ có mái che và 4 trụ biểu, được trang trí bằng các câu đối cổ.

Nhà Tiền tế có 3 gian, hai mái lợp ngói mũi hài. Ngôi nhà có kết cấu khung chịu lực bằng gỗ với các bộ vì nóc theo kiểu “con chồng giá chiêng,” được trang trí bằng các mảng chạm khắc hoa lá cách điệu nghệ thuật theo phong cách Lê – Nguyễn.

Tòa Hậu cung 3 gian, có kết cấu khung chịu lực bằng gỗ với các bộ vì nóc kiểu con chồng giá chiêng, không chạm khắc trang trí. Hậu cung là nơi đặt Long ngai và bài vị của Thánh.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Đền còn lưu giữ được những cổ vật có giá trị cao như ngai thờ, sập thờ thời Nguyên, bộ hoành phi câu đối cổ, ngựa thờ.

Hàng năm, hội đền Thọ Trai được tổ chức mùng 6 tháng Giêng âm lịch, là lễ hội chung của làng và ngày mồng 8 tháng 4 âm lịch, ngày tế lễ chính của đền. Đền Thọ Trai được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh theo Quyết định số 61 ký ngày 15 tháng 1 năm 2009 của Ủy ban Nhân dân tỉnh Bắc Ninh.

Nguồn: Cổng thông tin điện tử Bắc Ninh