Cụm đình chùa nay còn khang trang, ba vị nhân thần Bắc Nhạc, Đông Hải và Tây Hải thờ phụng ở đây là ba vị hoàng tử của Lạc Long Quân và Âu Cơ, khác với Đông Hải Đoàn Thượng hay gặp.

Thần tích tóm lược: Tam Lang là con của Âu Cơ, Vua Hùng lên ngôi phong cho em (Tam Lang hay chàng ba) làm trưởng đạo Sơn Nam, một hôm ông đến xã Cổ Đế thấy đất đẹp nên lập hành cung. Một đêm lên lầu gác ông gặp hai vị thần rẽ nước mà lên và nhận là anh em trong số 50 người con xuống biển.

 Sau khi ba anh em giao kết nhận hiệp lực phù trợ, hai vị từ biệt trở về thủy phủ. Khi Tam Lang đánh giặc Mũi Đỏ  (tức Xích Tỵ), thần tướng giặc là Ma La có nhiều tài thuật. Ông bèn khấn: Vái lạy Chàng Cả là Đông Hải Đại Vương, Chàng Hai là Thần Tây Hải, có anh linh xin lại ngay giúp sức.

Vừa khấn song, bỗng tự nhiên thấy gió bắc nổi lên ... quân giặc bị tiêu diệt hoàn toàn. Tam Lang dâng biểu báo công, nhà vua nghe xong ban sắc chỉ phong Chàng Cả là Đông Hải Đại Vương, chàng Hai là Tây Hải Đại Vương, cho phép Tam Lang rước sắc hai vị thủy thần về xã Cổ Đế lập đền thờ.

Sau đó Tam Lang ngao du sơn thủy ... đến núi Phật Tích, phủ Từ Sơn trời đất bỗng tối sầm ... không thấy ông đâu nữa. Nhà Vua thương tiếc bèn tặng phong Chàng Ba là Bắc Nhạc Đại Vương.

Bắc Nhạc Đại Vương tức là Trấn Bắc Huyền Thiên Lão Tử đánh giặc Xích Tỵ thời Âu (Thần tích ghi: Nàng Âu Cơ đưa 50 con trai về Phong Châu) là rất chính xác. Tức Tam Lang ở đây là thời Thục Triều Âu Cơ hay Đông Chu Lão Tử đánh giặc Mũi Đỏ tức Xích Tỵ hay Lục Man.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Nguồn: Đền Miếu Việt