Đình Hoàng Xá thuộc thôn Hoàng Xá phường Liên Mạc, quận Bắc Từ Liêm, nay là phường Thượng Cát, thành phố Hà Nội. Đình thờ các vị thành hoàng là đức Lý Ông Trọng, đức thánh Nguyễn Văn Chắt, đức Từ quận công Nguyễn Đĩnh.
Đình Hoàng Xá được xây dựng từ rất lâu đời. Đình quay hướng tây nam, trên một khu đất bằng phẳng, rộng rãi và thoáng đãng ở cuối làng.
Đình Hoàng Xá được xây dựng trên một nền đất cao 0,40m so với mặt sân. Mái đình được lợp ngói bò (là loại ngói thường được sử dụng trong các ngôi đình chùa cổ ở Việt Nam). Cửa ra vào ở 3 gian giữa thuộc kiểu cửa bức bàn. Xung quanh xây tường bao, hai tường hồi có trổ cửa sổ để tạo nên sự sáng sủa, thoáng mát cho đình.
Đình Hoàng Xá được kết cấu theo hình chuôi vồ. Kiến trúc toà Đại đình gồm 5 gian 2 dĩ. Có 6 bộ vì kèo, trang trí trên các bộ vì kèo thể hiện nhẹ nhàng, chủ yếu là bào trơn và bào trơn kẻ soi. Một số hoạ tiết hoa lá chạm nổi ở đầu bẩy, đầu các con xà, con rường thuộc phong cách nghệ thuật của cuối thời kỳ nhà Nguyễn.
Phần Hậu cung kết cấu gồm 2 gian, có hai bộ vì kèo: 1 bộ làm kiểu chồng rường, 1 bộ theo kiểu ván mê. Riêng bộ vì ván mê được tập trung trang trí nhiều nhất, với các đề tài trạm nổi, chạm bong kênh vênh... hình rồng chầu mặt trời. Hai bức cốn nách của bộ vì kèo này được trang trí chạm nổi hình cây đào, trúc, cúc, mai. Đây là những mảng chạm đẹp, có giá trị nhất của đình Hoàng Xá.
Đình Hoàng Xá còn lưu lại các hiện vật như: Ngai bài vị thờ mang phong cách nghệ thuật của thời Nguyễn thế kỷ XIX, tượng thờ, trống đình, đỉnh đồng, hương án gỗ, chiêng đồng, câu đối, hoành phi... và nhiều đồ thờ tự khác.
Đình Hoàng Xá hiện nay còn tương đối chắc chắn, kể cả phần kiến trúc gỗ và phần kết cấu của các bộ vì kèo. Khu đình chính được xây dựng lại vào cuối thời Nguyễn với quy mô nhỏ, khiêm tốn ở cuối làng. Di tích đình Hoàng Xá có được như ngày nay là nhờ sự bảo vệ, gìn giữ chu đáo của nhiều thế hệ nhân dân địa phương.
Đình Hoàng Xá đã được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1995./.
Nguồn: Người Hà Nội