Ngôi đình của thôn Kim Sơn, xã Tân Trào, huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng. Đình có từ thời lâu, không rõ năm nào, thờ các vị thần là Nam Hải Đại Vương – Danh tướng Hải Công thời Hùng Duệ Vương và Thiên quan Vũ Muối (thần Muối).

Đình có bố cục theo kiểu chữ 丁 - Đinh, nghệ thuật trang trí mang phong cách đời Nguyễn. Đình Kim Sơn hiện có kiến trúc đẹp, duyên dáng giữa làng quê thanh bình. Đình được xây dựng kiểu chồng diêm hai tầng mái đao cong, lợp ngói mũi. Bộ khung làm bằng gỗ lim.

Tư liệu tại di tích cho biết, đình Kim Sơn được xây dựng vào cuối thời Hậu Lê. Do thần tích của đình đã bị thất lạc từ lâu nên lịch sử nhân vật được thờ tại di tích hiện chỉ còn lưu truyền trong trí nhớ dân gian rằng, Thiên quan Vũ Muối (thần Muối) là một vị thần có công giúp dân Kim Sơn khai hoang lấn biển, lập nên làng xóm từ những thế kỷ trước. Đặc biệt còn dạy dân nghề làm muối (bởi xưa kia, vùng đất này còn khá gần biển). Do vậy khi mất, nhân dân địa phương thờ phụng, suy tôn làm thành hoàng làng với tư cách là vị tổ nghề diêm (nghề làm muối). 

 

 

 

 

 

 

Sự kiện

Đình Kim Sơn là di tích lịch sử gắn liền với những hoạt động cách mạng trong hai cuộc kháng chiến. Tại đây, từng diễn ra các cuộc mít tinh, biểu tình nổi tiếng kêu gọi quần chúng nổi dậy chống Nhật, đốt phá kho thóc chia cho dân nghèo thời kỳ tiền khởi nghĩa. Phong trào cách mạng được nhóm lên từ năm 1935.

Kim Sơn, một làng quê thuộc xã Tân Trào, huyện Kiến Thụy là địa phương sớm có phong trào cách mạng. Năm 1944, phòng trào Việt Minh ở nơi đây phát triển mạnh. Những cuộc biểu tình thị uy của nhân dân Kim Sơn khiến ngụy quyền trong vùng rất hoang mang, dao động.

Chớp thời cơ dó, lực lượng cách mạng trong khu vực phủ Kiến Thụy và một số nơi khác đã phát động nhân dân địa phương đấu tranh xóa bỏ bộ máy ngụy quyền, thiết lập chính quyền cách mạng trước ngày Tổng khởi nghĩa, tiêu biểu là ở Kim Sơn.

Tại đây ngày 12/7/1945, Việt Minh tổ chức mít tinh, thành lập Uỷ ban dân tộc giải phóng. Đây là tổ chức chính quyền cách mạng đầu tiên của tỉnh Kiến An và vùng duyên Hải Bắc Bộ.

Lễ ra mắt Uỷ ban dân tộc giải phóng tại đình Kim Sơn ngày 12/7/1945 được đông đảo nhân dân hưởng ứng.

Chiều ngày 12/7/1945, Uỷ ban cách mạng Kim Sơn cùng các lực lượng tự vệ đến trường học xã Cổ Trai trấn áp cuộc họp của nhóm Thanh niên Đại Việt. Viên tri phủ và bọn phản cách mạng phải đầu hàng và xin tha tội. Lá cờ Quẻ Ly của chính quyền thân Nhật bị hạ xuống. Cuộc họp của chúng đã trở thành diễn đàn tuyên truyền cách mạng, vạch mặt bọn bán nước.

Chính quyền cách mạng Kim Sơn ra đời làm cho giặc Nhật lo ngại một cuộc bùng nổ dây chuyền không thể ngăn được. Do vậy, giặc Nhật ráo riết chuẩn bị đàn áp phong trào cách mạng Kim Sơn. Nhận định giặc sẽ khủng bố Kim Sơn, các đồng chí lãnh đạo đạo tổ chức tự vệ và nhân dân tích cực rào làng, luyện tập chiến đấu, tăng cường canh gác, phòng gian, củng cố căn cứ, đề cao tinh thần cảnh giác.

Tại phía Bắc làng lập một công sự lớn. Lực lượng tự vệ chuẩn bị vũ khí thô sơ như gạch đá, nước điếu thuốc lào đóng chai, lọ, búa đanh, giáo mác, mã tấu, súng kíp, lao tre vót nhọn, bẫy tro trộn bột ớt... Tất cả những gì dùng cho tự vệ đều được sử dụng. Các hướng vào làng đều bố trí sẵn sàng chiến đấu tiêu diệt địch.

6h00’ sáng ngày 04/8/1945, giặc Nhật gồm 50 tên lính bảo an do 2 tên sĩ quan Nhật chỉ huy đi 2 xe Ca-mi-nhông từ Kiến An đến Kim Sơn. Phát hiện địch đến đình Ngọc, tiếng thanh la, mõ, tù và rúc liên hồi, rộn rã khắp làng, thúc giục ý chí chiến đấu của mọi người và đó cũng là hiệu báo cho các lực lượng tự vệ các nơi về ứng cứu.

Các lực lượng tự vệ trong vùng như Đoạn Xá, Lão Phong, Kính Trực, Sâm Linh, Cốc Liễn và từ Vinh Quang (Tiên Lãng) cũng hăng hái tiến về Kim Sơn góp sức chiến đấu chống phát xít Nhật, bảo vệ chính quyền cáh mạng.

Bằng ý chí kiên cường bất khuất, quân dân Kim Sơn đã chiến đấu quả cảm, suốt 5 giờ liền, buộc giặc phải rút lui. Sau cuộc chống càn vang dội ấy, nhân dân và tự vệ Kim Sơn lại nhanh chóng kéo về giành chính quyền ở phủ lị Kiến Thuỵ và ở tỉnh Kiến An, cùng cả nước làm cuộc cách mạng Tháng Tám vĩ đại.

Đình Kim Sơn được Nhà nước xếp hạng di tích lịch sử cách mạng cấp quốc gia năm 1986.