Đình làng Phú Điền, nơi thờ phụng Nhụy Kiều tướng quân Triệu Thị Trinh

Ngôi đình này được dân làng Phú Điền xây dựng vào thế kỷ 18 để thờ Thành Hoàng làng. Điều đặc biệt, Thành Hoàng của làng chính là bà Triệu Thị Trinh hay Bà Triệu, một trong những vị anh hùng dân tộc trong lịch sử Việt Nam.

Nằm trong quần thể Di tích quốc gia đặc biệt Đền Bà Triệu (thôn Phú Điền, xã Triệu Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa), đình làng Phú Điền là một ngôi đình cổ mang nhiều nét độc đáo, hiếm có của Việt Nam.

Sau nhiều thăng trầm của lịch sử, kiến trúc của đình làng Phú Điền vẫn được bảo tồn khá tốt, và đây là một trong những ngôi đình điển hình của người Việt xưa.

Tòa đình là công trình kiến trúc gỗ có được xây dựng bề thế, cầu kỳ, với ba gian hai trái.

Theo chiều sâu, từ trước ra sau đình gồm tiền đường, trung đường và hậu cung.

Hậu cung là nơi đặt ngai thờ Nhụy Kiều tướng quân Triệu Thị Trinh.

Trước tiền đường đặt cặp voi đá được chạm khắc sinh động.

Màu thời gian phủ lên mái ngói ngôi đình cổ kính.

Hiện đình Phú Điền là một trong những đình làng cổ hiếm hoi được người dân địa phương gìn giữ và bảo tồn hầu như còn nguyên vẹn. Với nghệ thuật chạm khắc tinh vi, kỹ thuật tinh xảo, bố cục hài hòa, đình gồm 4 hạng mục chính: Nghinh môn, tòa Đại Đình, tiền đường, hậu cung.

Nghệ thuật điêu khắc ở đình Phú Điền được đánh giá cao với nhiều mảng chạm khắc lớn, tinh xảo.

Đình có kiến trúc cầu kỳ đẹp mắt, những đường nét điêu khắc tỉ mỉ bộ tứ linh (long ly quy phượng) và nhiều hình ảnh cây cỏ, hoa lá, ngựa, hươu, gà, phượng... khiến ngôi đình vừa có nét linh thiêng, trang trọng vừa có vẻ đẹp duyên dáng, thể hiện ước vọng của người dân nơi đây về một cuộc sống tươi vui thanh bình, no đủ.

Tượng voi, ngựa cũng được khắc họa gợi nên hình ảnh Bà Triệu cầm quân đánh đuổi giặc Ngô, bảo vệ đất nước.

Nghệ thuật điêu khắc gỗ ở đình làng Phú Điền được đánh giá cao với nhiều mảng chạm khắc lớn, tinh xảo.

Vẻ đẹp kiến trúc của ngôi đình còn được tôn lên bởi không gian đặc trưng của làng quê Bắc Bộ xưa với cây đa, giếng nước và khoảng sân rộng làm nơi tụ họp của dân làng.

Hiện tại, đình làng Phú Điền còn bảo tồn được nhiều sắc phong cổ có giá trị to lớn trong việc nghiên cứu lịch sử địa phương.

Đặc biệt, đến nay tại di tích đình Phú Điền hiện vẫn còn lưu giữ 64 sắc phong cổ có ấn chỉ qua các triều đại phong kiến trong lịch sử. Và đó được xem như báu vật của làng.

Câu nói nổi tiếng của Bà Triệu được khắc ghi tại đình: “Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá kình ở biển khơi, đánh đuổi quân Ngô giành lại giang sơn, cởi ách nô lệ, đâu chịu khom lưng làm tì thiếp cho người!”.

Hằng năm, từ ngày 19 đến 24/2 Âm lịch, nhân dân và du khách thập phương lại đổ về dự hội với dân làng Phú Điền để tưởng nhớ Bà Triệu. Vào dịp này đình làng Phú Điền có tổ chức nghi thức hội với trò diễn “Ngô, Triệu giao quân” khá hấp dẫn.

Năm 1996, đình đã được công nhận là Di tích cấp quốc gia của Việt Nam.

Hàng năm vào tháng 2 âm lịch, du khách thập phương lại về làng Phú Điền tổ chức lễ hội truyền thống để tưởng nhớ công lao to lớn của Vua Bà. Với các hoạt động tế lễ, rước kiệu để cầu mong cho một cuộc sống yên vui, tốt lành, mọi người còn được hòa mình vào các hoạt động văn hóa văn nghệ, các trò chơi dân gian đậm đà bản sắc dân tộc. Cứ như vậy, qua bao thế kỷ, làng Phú Điền vẫn xem đó là nghi thức tâm linh, nét đẹp văn hóa trong đời sống tinh thần.

Nguồn: Báo Thanh Hóa

Ths Nguyễn Thy Ngà