Căn cứ vào bản Thần phả Đình làng Liễn Luận (Trong) do Bảo tàng Hải Phòng sưu tầm, lưu giữ năm 2002, ngôi đình được dân làng xây dựng để tôn thờ một vị Nhân thần Triều Đinh Tiên Hoàng và hai vị Âm Thần.

Ngôi đình tọa lạc trên một thế đất cao, gần khu dân cư, mặt chính quay hướng Tây. Đình có bố cục mặt bằng kiểu chữ đinh (J), gồm Bái đường 3 gian, Cung cấm 2 gian.

Tòa Bái đường có 4 bộ vì kèo, 3 hàng cột. Vì nóc kết cấu kiểu “Kệ chồng – đấu sen”. Từ một đấu nóc kê trên thanh kê đỡ thanh hoành nóc và hai thanh hoành bên. Tất cả kết cấu vì nóc mái lại được gắn kết trên thanh kẻ gian, nối liền cột cái, cột trốn với hai thanh kẻ cong hình cánh cung trong một hàng vì cột của bộ khung kiến trúc ngôi đình.

Đình xây trên nền cao, thềm tam cấp, Sau thềm hiên là 3 gian bái đường lắp bộ cửa bức bàn phục nguyên lối cổ. Bằng sự kéo dài của đôi câu đầu vì trung tâm của tòa bái đường đã hình thành hai gian Hậu cung, là Cung cấm đặt bàn thờ vị Thành Hoàng. Trên khung gian chính điện và cung cấm treo hai bức cửa võng chạm khắc tinh xảo theo chủ đề: tứ linh, tứ quý: Cửu Long, Tranh Châu, Mai Điểu Quy Phượng hàm thư, lưỡng long chầu nhật. Tất cả những mảng trang trí cửa võng được các nghệ nhân thể hiện theo phong cách nghệ thuật thời Nguyễn với đường nét sắc sảo, tinh tế, sơn son thếp vàng rực rỡ. Hậu cung treo bức y môn thêu hình “Lưỡng long chầu nhật”.

Tòa Bái đường và tòa Hậu cung sử dụng vật liệu bê tông cốt thép thay thế gỗ trên các cấu kiện vì nóc, xà thượng, xà hạ và các cột vì nách. Mái đình kiểu 4 lá mái uốn đầu đao, lợp ngói ta, bờ nóc mái đắp nề lưỡng long chầu nhật, con kìm ngậm bờ nóc, nghê chầu trên khuỷu bờ dải. Đầu đao gắn đầu rồng, chim phượng.

Đình Liễn Luận trong chiến tranh đã mất đi rất nhiều đồ thờ tự, chỉ còn bảo lưu được một số di vật, cổ vật có giá trị lịch sử, có niên đại cuối thế kỷ XIX và giữa thế kỷ XX như:

- Tượng Đức Thành Hoàng ngồi kệ rồng đặc tả theo lối tượng tròn dân gian với đầy đủ cốt cách một vị quan đương thời có mũ, áo thêu hình linh vật, mặt hiền từ, cương nghị, chòm râu dài, đen phủ trước cầm hộ bàn chân phải, hai tay khoanh đặt trước lòng gối, nét đăm chiêu đầy cá tính.

- Đại tự kiểu chữ nhật, nền hoa gốm, 02 bức nền hoa gấm và nền son, có nội dung: “Vạn cổ anh linh”, “Đức hợp càn khôn”; Câu đối 2 đôi treo lên đôi cột cái tòa bái đường và cột ngoài tòa Hậu Cung; 2 Long đình theo phong cách nghệ thuật Nguyễn thế kỷ XX; Bộ Bát bửu thời Nguyễn cuối thế kỷ XIX; Bát hương Công đồng, nổi rõ hình đôi rồng chân mặt trời; Đôi Bài vị; 3 Nhang án thờ thời Nguyễn; 7 bản Sắc phong đời Nguyễn; 1 bản Thần phả chữ Hán được dịch ra Quốc ngữ năm 2002; Lư hương bằng đồng.

Hàng năm lễ hội cổ truyền của đình chủ yếu diễn ra vào các dịp kỷ niệm ngày 12/02 và ngày 02/12 âm lịch, trong những ngày này dân làng thường tổ chức tế lễ, lễ rước kiệu (trong đình) từ miếu về đình làm lễ…

Ngày 18 tháng 9 năm 2008, Uỷ ban nhân dân thành phố ra Quyết định số 1536-QĐ/UBND xếp hạng và cấp bằng công nhận Di tích Đình Liễn Luận (Trong) là Di tích lịch sử văn hóa cấp thành phố.

Bùi Thị Cùng

Nguồn: Báo Hải Phòng