Đình Lưu Khê có từ lâu đời. Thờ thành hoàng: Quí Minh đại vương, tướng của Hùng Vương. Xếp hạng: Di tích lịch sử - văn hóa Hà Tây (1988). Địa chỉ: thôn Lưu Khê, xã Liên Bạt, huyện Ứng Hòa, TP Hà Nội.

 

 

 Địa lý

Xã Liên Bạt nằm ở gần giữa huyện Ứng Hòa, trải dài ven quốc lộ 21B nối quốc lộ 6 (Hà Đông - Hòa Bình - Tây Bắc) với đường 60 (Chợ Dầu - Kim Bảng, Hà Nam). Phía bắc xã gần tỉnh lộ 429A, phía nam xã gần đường 428, đây đều là những tuyến giao thông quan trọng nối quốc lộ 21B với quốc lộ 1A.

Xã có tên Nôm là Bặt, gồm tám thôn: Bặt Ngõ, Bặt Chùa, Bặt Trung, Vũ Nội, Vũ Ngoại, Lưu Khê, Lương Xá, Đình Tràng; số dân 6.681 người (năm 2012), diện tích tự nhiên 7,75 km2.

Về phía bắc và tây-bắc giáp các xã Quảng Phú Cầu và Trường Thịnh; phía đông và đông-bắc giáp các xã Phương Tú và Phú Túc (huyện Phú Xuyên); phía tây và phía nam giáp thị trấn Vân Đình (tức huyện lỵ Ứng Hòa).

Lược sử

Cuối thời Lê, đầu thời Nguyễn, xã Liên Bạt thuộc tổng Xà Cầu, huyện Sơn Minh, phủ Ứng Thiên, trấn Sơn Nam Thượng (từ 1831 là tỉnh Hà Nội). Thời thuộc Pháp, sáu thôn Bặt Ngõ, Bặt Chùa, Bặt Trung, Vũ Nội, Vũ Ngoại, Lưu Khê vẫn thuộc tổng Xà Cầu; còn các thôn Lương Xá, Đình Tràng, Hoàng Xá cắt về tổng Phương Đình. Sau tháng 8-1945, ba thôn Bặt Ngõ, Bặt Chùa, Bặt Trung hợp thành xã Liên Bạt. Đến tháng 4-1946, ba thôn Vũ Nội, Vũ Ngoại, Lưu Khê nhập lại thành xã Thượng Hiền.

Đầu năm 1949, hai xã Thượng Hiền và Liên Bạt hợp nhất thành xã Mai Sơn. Đến giữa năm 1950, các thôn Lương Xá, Đình Tràng, Hoàng Xá tách khỏi xã Phương Đình, sáp nhập vào xã Mai Sơn thành xã Mai Đình.

Đến năm 1973 xã Mai Đình lại đổi tên thành xã Liên Bạt. Đến năm 2003, thôn Hoàng Xá và một phần của 2 thôn Lương Xá và Đình Tràng tách khỏi Liên Bạt và nhập về thị trấn Vân Đình, từ đó đến nay cơ cấu hành chính xã Liên Bạt ổn định.

Theo truyền thuyết và thần phả còn lưu giữ thì từ cuối đời vua Hùng thứ 17, đất Liên Bạt đã có dân Việt đến tụ cư và lập nên những trang ấp. Tướng quân Quý Minh đã đến vùng này chiêu binh đi đánh dẹp quân xâm lược Thục Phán.

 

Trước công nguyên, Châu trưởng Giao Châu là Đặng Sĩ đã đến Liên Bạt mở trường dạy học. Về sau, xã cũng có nhiều danh nhân, tiêu biểu trong thế kỷ 20 là Hoàng giáp Nguyễn Thượng Hiền và cụ Bùi Bằng Đoàn.

Trên địa bàn xã hiện vẫn còn nhiều công trình kiến trúc cổ, có giá trị cao về nghệ thuật và ý nghĩa lịch sử như các đình làng Lưu Khê, Bặt Chùa, Bặt Ngõ... Đình Lưu Khê đã được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa tỉnh Hà Tây vào năm 1988, hiện nay do UBND huyện Ứng Hòa quản lý theo phân cấp của thành phố.

Kiến trúc

Đình Lưu Khê nhìn qua sân gạch và cổng ra một hồ nước hình vuông ở hướng đông-nam. Bên phải đình và hồ là con đường làng. Bên trái đình là ngôi chùa làng với tam quan mới xây lại đồ sộ rồi đến một giếng tròn to.

 

 Khi nói đến làng, không thể thiếu hình ảnh cây đa, bến nước, sân đình. Nhưng khi đến cửa đình Lưu Khê, cái nhìn đầu tiên là hình ảnh cây muỗm cổ thụ trăm năm tuổi có tán lá tuyệt đẹp, cân đối và vững chãi tỏa bóng xanh mát ngay bên giếng làng. 

 Trước giếng chùa có bãi cỏ dẫn đến cây cầu bắc ra một hòn đảo nhỏ được che mát dưới tán lá cổ thụ bốn mùa tươi xanh. Cổng đình xây theo kiểu trụ biểu với hai cửa phụ ở hai bên. Sau cổng là một sân gạch khá rộng liền với sân trước chùa.

 

Đình mang phong cách nghệ thuật kiến trúc cuối thời Nguyễn. Đặc trưng là hai dãy tả hữu vu 5 gian rộng, hơi lùi với quá nửa chiều dài áp sát vào đại đình. Tòa tiền tế xây kiểu phương đình 2 tầng đè lên 16 cây cột có treo các câu đối chữ Hán.

Trên 8 mái lợp ngói ta là các tượng rồng được đắp mảnh sứ rất sinh động, các mảng gỗ bên dưới được chạm trổ tinh xảo với nhiều đề tài phong phú. Hậu cung rộng 3 gian, sâu 4 gian, cửa gỗ và trần thiết được trang trí đẹp đẽ với màu sắc ngũ hành và các đại tự thếp vàng rực rỡ.