Cũng như nhiều nơi khác trên đất Vĩnh Phúc, nhân dân thôn Sơn Bao (làng Bàu) xưa vâng lệnh vua mà lập nghè thờ cúng các đức ngài. Sau này, nơi đây nhân dân dựng thành đình tôn thờ các vị làm thành hoàng làng, hương hoả muôn đời không dứt.

 

Đình Sơn Bao thuộc loại di tích kiến trúc nghệ thuật. Dựa vào các tài liệu còn lại có thể khẳng định được khởi xây dựng từ đời vua Cảnh Hưng năm thứ 18 – 1758. (Hiện nay tại đình vẫn còn lưu giữ một bia đá ghi lại việc ông Hoàng Bá Trực công đức cho đình nhân việc làng dựng đình).

Ngôi đình Sơn Bao trước đây có quy mô lớn, khung đình chịu lực được làm bằng gỗ Tứ Thiết, năm 1943, khu vực đình bị ném bom gây hư hại cho đình. Sau đó nhân dân đã tiến hành tu sửa lại.

Năm 1951 thực dân Pháp tiến hành xây lô cốt tại khu vực núi Bàu, chúng cho đốt phá ngôi đình cổ, năm 1952 nhân dân đã tiến hành dựng lại đình tạm bằng tre, gỗ để thờ cúng thành hoàng.

Đầu những năm 1990 của thế kỉ XX, được sự quan tâm của Đảng, chính quyền các cấp. Nhân dân làng Bàu đóng góp tiền của công sức để xây dựng tại ngôi đình Sơn Bao gồm 2 toà kiểu chuôi vồ, năm 2004 xây dựng thêm 3 toà tiền tế gan dĩ. Hiện nay đình Sơn Bao có quy mô 3 toà tiền tế 3 gian 2 dĩ, trung tế 3 gian và hậu cung 1 gian, diện tích sử dụng 109,5m2 gồm 16 cột chịu lực bằng bê tông, vì kèo dàn tay được làm bằng gỗ, mái lợp ngói mũi ở các góc mái tạo thành các đầu đao với những hình rồng, trên bờ nóc lắp hình lưỡng long chầu nguyệt tạo nên vẻ thâm nghiêm cổ kính của một ngôi đình làng truyền thống.

Về di vật trong di tích, trong kháng chiến chống thực dân Pháp đã bị phá huỷ hoàn toàn,  các tài liệu quý như sắc phong cũng không còn nữa, hiện nay đình chỉ còn lưu trữ được một bia đá khắc chữ: “ Hậu thần bi kí”, bia một mặt, dài 74cm, rộng 38cm, dày 10cm gồm 12 dòng chữ mỗi dòng có 3 đến 28 chữ. Bia được tạo từ năm Vua Cảnh Hưng thứ 19.

Hiện vật mới gồm: đồ gỗ, đồ sứ, đồ đồng như ngai thờ, đài nước, hạc đứng trên lưng rùa, hạc nhỏ, án gian, kiều dài, hoành phi câu đối, bộ chấp kích, trống, chuông, đỉnh đồng … đều được mua sắm công đức vào đình đầy đủ theo lễ nghi.

Trải qua bao nhiêu thăng trầm của lịch sử và biến cố của thời gian, ngọc phả đình Sơn Bao được hàng ngàn thế hệ lưu truyền gìn giữ, vào những năm 1949, 1950 trong cuộc kháng chiến chống Pháp đình Sơn Bao bị tàn phá, sắc phong vua ban cho đình cũng bị thất lạc.

Trong những năm gần đây nhân dân làng Bàu đoàn kết chung sức chung lòng và được các cấp chính quyền quan tâm, các doanh nghiệp cùng các nhà hảo tâm, khách thập phương công đức tiền của, công sức để trùng tu sửa sang, xây dựng ngôi đình trên đất cũ ngày càng đàng hoàng to đẹp hơn.

Việc quản lý di tích được thực hiện giao cho chi hội người cao tuổi làng Bàu, tại đình còn có cụ từ thường xuyên trông coi lo việc đèn hương, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hoá tín ngưỡng của nhân dân và du khách thập phương.